XA ESTÁN aquí. O pasado domingo acordamos cedo na aldea, entre ladros e disparos. Cincuenta mil escopetas polas gavias e as barrancas do país, malia o vento e a choiva. que petou forte, e segue a petar aínda. Cincuenta mil escopetas -din as crónicas- detrás de lebres (escasas), pombos e coellos, perdices (que poucas hai), paspallás (que non se ven), alimarias de pluma e de pelo, grandes e pequenas, por non falar do corzo, o xabarín, o oso das serras orientais (o único que queda), a pita do monte... Xosé María Castroviejo presumía de ter cazado a derradeira parella de cisnes que viñan pousar na ría de Vigo, alá contra os anos 60. Tamén é mérito. Cóntao nese libro estupendo e marabillosamente ben escrito, en colaboración con Álvaro Cunqueiro, que é Viaxe polos montes e chimeneas de Galicia . Os derradeiros cisnes... Os príncipes de Andrade saían dacabalo a cazar o porco bravo e o oso das montañas, vestidos coas súas mellores galas, rodeados de trompetas e cans monteiros, como quen vai á guerra. Así aparecen na tumba do señor de Betanzos, para quen quera velo. Eran outros tempos... A miña experiencia como cazador é ben cativa. Cada quen, nisto coma noutras cousas, fala da súa feira. En sendo neno, o meu avó, que era garda civil, logo de moito insistir regaloume unha escopeta de balíns, tamén chamada de aire comprimido . Afeito ó tiragomas e ó arco de ballenas de paraugas, armas da caza tradicional na nosa infancia, a escopeta significaba a nosa incorporación á alta tecnoloxía. Alá marchei, pois, co artefacto debaixo do brazo, pola beira do río, entre pradairos e salgueiros bravos na procura da miña primeira peza. Batín cun paporroibo. Tocoulle a el. Alí estaba, enriba de min, a catro ou cinco metros, na pola dun carballo, cantando ou picoteando na tona da árbore, non sei. Caeu fulminado polo disparo. Morreume nas mans. Nunca esquecerei o estertor do paxariño entre os meus dedos, unha criatura perfecta, e a pinga de sangue humilde que deixou para despedirse. Dende aquela nunca máis fun capaz de volver ós paxaros. Se acaso ás lagartixas, que brincaban no muro e daban chumbalagatos no aire cada vez que recibían o impacto dos balíns. Pero nin sequera iso. Cincuenta mil escopetas... Diante da niña casa aniñan dúas parellas de garzas. Véxoas voar maxestuosas, grandes, poderosas, entre os algarrobos do río, adornando o outono da Maía, e temo por elas. Xa sei que son especies protexidas. Tamén sei que o cazador (o cazador cultivado) respeta a natureza, e que hai normas moi estrictas. Pero temo por elas, non podo evitalo. A furia instintiva do ser humano é esencialmente depredadora. Matar é unha emoción que ten que ver coa posesión do entorno e o placer da conquista. «Son criaturas fermosas», explicoume un día un amigo afeccionado. «Criaturas libres. ¿Non comemos carne de porco e de vitela? ¿Cal é a diferencia?». Supoño que na acción de perseguilas, na violación dese espacio de liberdade e de beleza ó que el fai referencia. Non o podo compartir. Non son capaz, igual que os paisanos aqueles que debuxaba Castelao diante dos carteis de touros en Pontevedra. «Lástima de bois...!». En Guillarei aniñaban ata hai pouco dúas cigoñas. Facían o niño tódolos anos na chimenea dunha vella telleira. Un paisano acabou cunha delas. Víaas dende a fiestra da casa, coas súas ás enormes, tentadoras, e unha mañá, incapaz de controlarse, apañou a escopeta e disparou. A que quedou non volveu nunca. Cando lle preguntaron ó vello que por que o fixera, disque contestou: «Estaban alí». Agora, xa non están. Non hai nada.