LUISA CASTRO
09 abr 2002 . Actualizado a las 07:00 h.De volta de Budapest, onde puiden ver o Museo do Terror hai pouco inaugurado (unha casa onde se recrean, relatan, visionan e recordan tódolos crimes do holocausto, enseñas, uniformes, retratos de víctimas, arquivos, vídeos), atópome coa primavera estourante nos camiños, coas noticias das matanzas de xudeos e palestinos, e os premios Oscar. Toda a Semana Santa paseina reflexionando sobre os premios deste ano. Recoñezo que non é un asunto moi relixioso, pero a pouco que ben se mire, algo de relixioso tén. Este ano a Academia de Hollywood decidiu santificar a tres actores negros, e iso non é algo que deba de pasársenos por alto ós feligreses da comunidade internacional. Houbo unha santificada que chorou e todo. Que beleza impresionante, case de videoxogo, a de Halle Berry, e que grande sensibilidade amosou ó quedar trasposta diante do micro. A mellor actriz deste ano, según Hollywood, adicoulle o seu galardón ós seus irmáns de raza. Foi bonito iso, sobre todo porque os irmáns de raza de Halle Berry fanse a ilusión por un momento de que Halle Berry é a súa irmá en exclusiva, e xa temos a millóns de fogares norteamericanos chorando. O certo é que actores negros aínda hai. O que non hai, en cambio, son escritores. Salvando ós clásicos Tony Morrison e Chester Himes, en todo ese vasto territorio que engloba un mundo de estados, dous océanos e multitude de razas, entre as cales a maioritaria é a raza negra con diferencia (os blancos non contan, os blancos non son raza) non hai, que eu saiba, un só escritor ou escritora negros que sobresaian nas longas e abarrotadas nóminas dos novos narradores americanos. No cine, os negros sempre pintaron algo. Na literatura, no ensaio, na filosofía, no periodismo, nada. A nación da liberdade, onde se ensina literatura negra, e chicana, e hispana, e feminina, ten moi claro quen pasa ós arquivos de merecer e quen non. Cando saín do Museo do Terror en Budapest acompañábame un americano, un home de Harvard incriblemente educado e sensible que saiu dalí un tanto compunxido. Cando lle preguntei que lle parecera, contestoume cun xesto de repudio e extrañeza: «Incrible, incrible que pasen estas cousas». E logo aínda tivo tempo de rectificar e matizar o seu escándalo. Eu pensei que ía falar do presente, de Afganistán, de Xerusalem, dos propios americanos, pero non: «Claro que non hai tanto en España tiñades a Franco...». Ata me pareceu mal, pero non souben que dicir. Recoñezo que a capacidade de autocrítica dos americanos sempre me deixa perplexa. Realmente, para os americanos non é que os negros ou os hispanos sexan unha raza diferente, é que todos somos ó pe deles unha raza diferente. Eles nunca farían tal cousa, ese é o seu eslogan. De verdade que cada día estou máis perto da nosa relixión católica. Ó pe desta relixión hipócrita que tén a sua reunión anual en torno ós Oscar, as nosas celebracións de Semana Santa resúltanme conmovedoras. Non fun a ningunha porque facía sol pero acordeime moito de Deus, Deus na lúa chea, Deus nas ondas do mar, Deus neste país fermoso onde xa nin siquera fai mal tempo. Pensaba nestas cousas cando o éxtase da miña Semana Santa culminou cun paseo de domingo matutino a través dun carreiro que atravesa o Sarela e bordea o camiño de Santiago. Foi toda unha descuberta. Por un momento sentinme en comunión co Cosmos. Isto para min non é difícil; os meus anos de entrenamento me custou. Ata que chegaron tres cans doentes coma tres ánimas do inferno. Estou segura que ao Dante pasoulle outro tanto antes de escribir ese terrible capítulo da Divina Comedia . Eran tres caras de cans igualiños ás alimañas que retrata o poeta, e puiden con elas. Levaba na man un ramo de flores en plan Heidi, e o bolso, do susto, caeume ó chan, pero non me movín. Quedei tesa, frouxa, relaxada coma se eu fora unha casa e dentro de min non houbera ninguén, nin unha alma. Xuro pola miña vida que nunca tan valeira e en paz me sentín. Aqueles tres demos mouros seguían ladrando cada vez máis perto dos meus xeonllos, pero eu nada, sen mirarlles para os ollos. Pensei en San Francisco, e en Cristo, e nos cans das SS, e por último pensei no médico que me había de curar, se aquilo tiña cura, cando os cans deixaran de despedazarme pola súa propia vontade. Pensei tamén na ciruxía estética, e no bonito da primavera. Curioso, a punto de perde-la vida unha non pensa na tortura nin na dor dos dentes adoecidos clavándoseche na carne; pensa só no terrible de deixar de existir, deixar de camiñar por camiños solitarios, deixar de ver ós seres queridos, deixar de tomar o sol. Esta é a nosa raza, a dos homes, señores, capaz de soportar a dor ata morrer, capaz de vivir a esperanza no medio do suplicio, e o soño no inferno, e incapaz totalmente de retirar os dentes, de inhibir a trabada diante do débil. Puiden máis que os cans. Cando viron que dentro de min non había ninguén marcharon ladrar a outra parte.