VENTO NAS VELAS / Víctor Freixanes
06 jul 2001 . Actualizado a las 07:00 h.Hai dous mil anos viaxabamos a pé ou a cabalo. Ou non viaxabamos. As nosas relacións eran fundamentalmente de distancia curta: a aldea, a feira, o clan... Logo veu o imperio. Sempre hai un imperio que globaliza (ou quere globalizar). No noso caso foi o latín. Houbo outros: a Persia de Ciro, a Macedonia de Alexandre, a furia do Turco, a China dos Ming... En San Domingos de Pontevedra pódese visitar o sartego daquel Paio Gómez de Soutomaior, bisneto de Pai Gómez Chariño, que viaxou ós desertos da Tartaria a principios do século XV, enviado polo rei Enrique de Castela, para coñecer o Gran Tamerlán. É o noso Marco Polo. Deixou relato e memoria. O Tamerlán era a potencia do Oriente exótico, que acosaba a retaguarda do Gran Turco, e a cristiandade de Occidente quería tratos con el. Enviaron un galego. O mito da globalización xa está na Biblia: a torre de Babel. Case sempre se nos conta esta historia coma a maldición das linguas cando é todo o contrario. O pobo xudeo viña da experiencia da escravitude en Babilonia. O mito da torre, que os homes constrúen para ser tan poderosos coma Deus, é a lección do fracaso do Imperio, a derrota do pensamento único. A esencia do ser humano está na diversidade. Igual que sucedeu con Roma. E coa gloria de Felipe II. E cos exércitos de Napoleón... A historia volve, teimosa, polos mesmos pasos. Non idéntica, pois nada sucede da mesma maneira, pero asombrosamente igual a si mesma. A Europa culta (e plural) dos nosos días é a Grecia das cidades-estado que o romano someteu. A capital do imperio está agora en Washington e en Nova York. Grecia tiña daquela a cultura e o coñecemento. Acabou seducindo ós seus conquistadores. Mais tamén pasou. Todo pasa. E un día, o godo Alarico sentou na cadeira do emperador. Ó final, sempre acaban entrando os bárbaros. Decíao o poeta Cavafis. ¡Ai, de nós, se non veñen os bárbaros! A renovarnos, a enriquecernos, a transformarnos, a poñernos no noso sitio. Os bárbaros de hoxe son os espaldas mojadas que cruzan o Río Grande na fronteira de México; as pateras, desembarcando a miles nas costas do Mediterráneo; as xentes que veñen do leste reclamando a súa oportunidade... Os bárbaros son a pobreza (económica). Pero tamén a voz que clama pola xustiza e, xa que logo, o equilibrio necesario. Nada existe para sempre. Xudaismo e cristianismo prometéronnos o Paraíso alén da morte: premio ou castigo para cada un de nós. O marxismo clásico preferíu anuncialo na terra, unha vez conquistada a sociedade sen clases. Uns e outros pedíronnos a cambio o prezo da renuncia e, nos seus excesos, o sometemento, a perda da liberdade, cando non a escravitude. Tamén a historia está chea de exemplos. Moi probablemente a razón está en Heráclito. Somos un río. Cada día conquistamos o noso pequeno reino, que é a vida. Saber que estamos, e que temos con quen compartila, é sempre un pequeno miragre.