O seu nome parece sacado dunha novela de ciencia ficción; e as súas aplicacións, aínda máis. Os sincrotróns son grandes máquinas que utilizan imáns moi potentes para acelerar electróns ata unha velocidade próxima á da luz. Cando os electróns alcanzan esa velocidade, emiten unha luz incriblemente brillante que se coñece como luz de sincrotrón. A luz de sincrotrón é tan intensa que é capaz de revelar a estrutura atómica e molecular dos obxectos que nos rodean. Así pois, os sincrotróns son como supermicroscopios, 10.000 veces máis potentes que os microscopios ordinarios. No mundo existen 60 instalacións deste tipo. España ten o seu propio. Chámase ALBA e está situado no campus da Universidade Autónoma de Barcelona, en Cerdañola del Vallés. O ALBA ten sete unidades preparadas para distintos usos da luz que produce.
A luz de sincrotrón utilízase en practicamente todos os campos da ciencia. Utilízase por exemplo, para estudar a estrutura das proteínas, detectar e realizar seguimentos de sustancias contaminantes do medio ambiente, identificar novas especies de microorganismos ou analizar mostras de fósiles sen chegar a tocalas. Os centros de investigación e as compañías biofarmacéuticas utilizan a cristalografía macromolecular, unha técnica que utiliza luz de sincrotrón, para descubrir a estrutura en tres dimensións dos principios activos que poden chegar a converterse en medicamentos. En enxeñería, a luz de sincrotrón serve para analizar a corrosión, as pequenas fisuras dos materiais e para estudar in situ os materiais mentres se fabrican. Utilízase incluso, como unha técnica non invasiva, para estudar restos arqueolóxicos e obras de arte. Xunto co da fotónica, o campo da luz de sincrotrón será un dos de maior desenvolvemento do século XXI.