Palabra que queda

Luís G. Tosar
Luís González Tosar RETRATO ENTRE LIÑAS

FUGAS

Acabo de recibir un producto de amor, non un libro de amor. Aventuras de la palabra ven de Buenos Aires. Son os sustanciosos ensaios póstumos de Horacio Armani sobre poetas e narradores xunto coas súas experiencias como escritor, tradutor e crítico. Retallos dun home que, sobre todo, amou a beleza. Armani, compañeiro de María Esther Vázquez ao longo de case cinco décadas -ela é a artífice deste libro-, finou en maio do pasado ano. Estiveramos xuntos, no triplex, non dúplex, de Ugarteche,  barrio de Palermo -tan de meu!- moitas veces. Tiña aquel home tímido, reticente e reservado, certa predestinación á poesía desde o nacemento. Contaba que a noitiña na que veu ao mundo, nun pobo da pampa, seu avó materno saíu ao patio da casa e ollou longamente cara ao ceo estrelecido. Cando regresou ao cuarto no que descansaban nai e naipelo díxolle aos presentes: «Póñanlle Horacio, como o latino, vai ser poeta». O destino estaba marcado; foino, dos de verdade. Viviu entregado a ese «veneno lento», un «nada que ayuda», «inasible victoria» ela, a Poesía. Sabía que «millares de poetas escribieron para nada y para nadie», pero tíñao claro: «la poesía debe continuar; aunque su mismo sueño haya acabado». Desde o temperau Esta luz donde habitas (1948), ata a derradeira antoloxía persoal, El sueño de la poesía (2008), deixou unha obra coidada e nada prolífica. Unha arte, a súa, de rabiosa autenticidade, de perdas sentidas, de fondo desencanto. Falaba demorado, con fina ironía e sen pontificar, nunca sentenciaba. Escribía verso a verso as verdades da vida, cun ritmo lento e elegante, preciso, concreto: «Una piedra, un insecto y un árbol son iguales,/ tienen como una sangre que transcurre despacio/ con el tiempo y el ruído de ese tiempo». Horacio Armani, xornalista de La Nación, dende 1958 ata a xubilación, responsable do prestixioso Suplemento Literario, destacou tamén como tradutor do melloriño da lírica italiana. Aí están a Antología de la poesía italiana del XX Imágenes de Eugenio Montale. Cando preparaba este  volume, contoume María Esther, foron a Ravenna e buscaron «a ponte de madeira que leva Porto Corsini a alta mar», comezo do coñecido poema montalián. A procura foi van, sustituirána por outra de cemento armado. Visitando logo a Montale na casa do poeta, comentáronlle a desfeita: «Non se preocupen -dixo o Nobel de Literatura- quizais o de madeira non estivo nunca alí.»