Un garda civil disparoulle ao Piloto mentres comía pan e chourizo perto da central
12 ago 2013 . Actualizado a las 07:00 h.A ambivalencia sobre o sentido histórico do fenómeno do maquis e as súas distintas interpretacións críticas, acometen miradas retrospectivas que diverxen radicalmente a unha fuga da realidade. Unha xestación cuxa achega é absorbida polo reflexo directo da sociedade actual, con distintas visións na memoria colectiva. A oposición política ao franquismo nos anos corenta, estrutura guerrillas entre excombatentes republicanos e represaliados escondidos entre os paraxes máis virxes dos montes ibéricos. Co decreto-lei de bandidaxe e terrorismo de 18 de abril de 1947, a represión de posguerra argumenta insistentemente a condición de bandidos e fuxidos nas súas versións oficiais. A fauna mitolóxica de guerrillas rurais desencadea unha ofensiva do que fora cabo da Aviación en Madrid. Un home de Corgo ao que lle quedaría o apelativo de O Piloto, inicia os movementos armados no sur lucense como militante do PCE, compoñente de Unión Nacional e gregario do Exército Guerrilleiro en disposición de Xeral Xefe do Estado Maior.
Batallas solitarias
Xosé Castro Veiga contrasta coa omnipotencia do Xeneral de guerrillas que no camiñar de carreiros crepusculares, desprega sangue frío nos seus actos. A súa propia lei ao servizo do melodrama e a novela folletinesca, compartindo coreografía amorosa con Ramona Curto Candal, «Mirelle», nunha encrucillada de sons xordos producidos por batallas solitarias nas brumas da supervivencia. A escena trivial que desencadea ofensivas en forma de atracos, secuestros e asasinatos. Neste contexto de illamento co exilio forzoso de compañeiros e partidos políticos, as luces e sombras da realidade sitúanse cos titulares da prensa nacional escrita o mes de marzo de 1965 con «A morte dun fuxido pola Garda Civil» ou «Bandoleiro morto ao atacar á Garda Civil».
A persuasión xeneralizada da versión oficial determina a F.H.L. a publicar nas Cartas ao Director do «ABC» (23/05/1965) que «o bandoleiro Xosé Castro Veiga caeu abatido pola certeira puntería da Garda Civil, a que puxo fin á onda de crimes e saqueos que este tiña no seu haber. O desaprensivo e desgraciado terrorista que fixo estalar un plástico na Oficina de Turismo, ocasionando infinitas desgrazas, caeu como un paxariño nas mans dun sagaz cabo da Garda Civil».
«Hemorraxia cerebral»
O 10 de marzo de 1965 desaparecen de forma abrupta os soños e ideais do último combatente nos seus vinte anos de clandestinidade. Tras un atraco na Casa do Souto no Saviñao, é rastrexado por Darío Vázquez Fernández, que dá aviso á Garda Civil do seu paradeiro. Sentado nunha pedra á beira dun regato das inmediaciones do Salto de Belesar, rompendo a contorna natural o pan e chourizo que comía entre viñedos e o río Miño, a Star Súper S 9mm que empuñaba un garda civil de Chantada non titubeou. O certeiro disparo na cabeza acabaría coa vida do Piloto. O seu corpo inerte subírono nunha escada que lle deixaron os obreiros que contruían o Club Náutico. O certificado de defunción deixa rexistrada a causa: hemorraxia cerebral.