Talión


Levo anos dando clase de Ética e aínda me custa conseguir que todos os alumnos rexeiten a lei do Talión. «Ollo por ollo e dente por dente» é unha norma que a algúns lles parece razoable. Intento neutralizala coa frase de Gandhi «Ollo por ollo e todo o mundo quedará cego», pero desprezan a ironía. Tampouco aceptan argumentos como que as sociedades civilizadas construíronse a partir da presunción de inocencia, a asistencia letrada aos detidos e os xuízos xustos, ou que as sociedades máis pacíficas seguen o precepto de Gandhi. Inocencia, reinserción, xustiza, son conceptos demasiado abstractos comparados coas imaxes de violadores, pedófilos ou asasinos en serie. Non entran con tanta facilidade na corrente neuronal dun adolescente.

A semana pasada conseguín por primeira vez que toda unha clase aceptase a tese ilustrada. Convencidos, dixen, de que nós ou os nosos seres queridos nunca seremos agresivos, identificámonos coas vítimas, nunca cos agresores. A lei do Talión funciona como un protector atávico da nosa inocencia conxénita. Craso erro. Ninguén é substancialmente inocente. Moitos dos grandes asasinos eran persoas correntes. Como Charles Whitman, un exemplar cidadán norteamericano que en 1966 matou a nai e a muller (Quéroa moitísimo, escribiu, e foi boa esposa, pero decidín asasinala e non sei por que) e despois, nunha praza, a 29 persoas máis. Levaba algún tempo notando unha descoñecida agresividade interior e cada día, como conta no seu diario, éralle máis difícil controlala. Díxollo a un médico que non lle deu importancia. Na nota de suicidio Whitman pide que lle fagan a autopsia, convencido de que se volvera agresivo porque algo lle cambiara no cerebro. A autopsia confirmouno. Tiña un tumor que comprimía unha rexión do cerebro chamada amígdala, responsable da aparición de reaccións violentas esaxeradas.

Pregunteille aos alumnos se consideraban a Whitman culpable e, se o era, se deberiamos aplicarlle a lei do Talión. Respondeume un silencio, espeso e unánime, que nunca vivira nunha clase. Un silencio, diría eu, potencialmente culpable.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
0 votos

Talión