Aprendendo a abrir os ollos


ourense / la voz

Da relación académica de Tosar e Ferrín falan repetidamente os libros. Diversas páxinas asinadas polo presidente do Pen Clube e polo ex presidente da RAG removen a memoria dos anos setenta vigueses, cando un galego arxentino chamado Luis González Tosar aterrou no instituto Santa Irene, elite e progresismo no Vigo do 69.

A clase de Repaso daquel curso conserva dous fitos: unha práctica oratoria de Tosar sobre Martín Fierro que o seu entón profesor califica de «memorable» e a detención do mestre en plena clase: «Viñérono buscar e quedamos sen profesor. Aínda que nós non tiñamos unha conciencia clara, sabiamos que era un profesor perseguido, e tamén moi querido e apoiado polos seus compañeiros de claustro, ata polo cura».

Aquela conferencia sobre Martín Fierro deixou claro dende o principio que Luís era «de sobresaliente». Sobresaínte nas aulas e decidido fóra. Como cando buscou un traballo de estibador para gañar o diñeiro que lle garantise praza nunha viaxe mítica a Madrid, organizada por Ferrín, o seu profesor de Lengua española, para a estrea de Luces de bohemia. Aquela actividade extraescolar nos tempos en que non existía nin tal nome marcou a imaxe de Tosar sobre Ferrín: «Era un profesor ideal. Chegaba -case sempre fumando un puro-, facía propostas e, sobre todo, orientábanos a traballar en equipo. O que sei da linguaxe e de Saussure aprendino no bacharelato, non na universidade. Era un profesor ó que podiamos acudir, ó que lle podiamos pedir libros. E iso que Ferrín xa era Ferrín, incluso fóra do instituto; era dunha gran categoría».

O que o alumno Tosar prefería eran a Literatura e a Historia. Aborrecía a Física e Química e fallábanlle as Matemáticas, como a Ferrín. Á literatura como autor Tosar chegou máis tarde: «O certo é que, sen dicirllo a ninguén, clandestinamente, presenteime ó premio Minerva, pero non mo deron, así que calei. Máis adiante, xa en Santiago, dei o salto á escrita».

«Eu non lle coñecía as poesías -admite Ferrín- ata que vin a súa entrada espectacular co Caneiro cheo. Dixen: carallo, estas son palabras maiores! Cando a súa xeración estaba facendo unha poesía neutral, el foi á raíz da lingua, a un galego radical».

«O que eu quería daquela era desfacerme do sotaque porteño e cando viña á aldea escoitaba moito a fala da xente», explica Tosar para xustificar os piropos do mestre.

Para ese profesor de instituto que despois foi tamén Tosar, Ferrín constituíu sempre unha referencia: «Eu tomeino como exemplo; coas actividades, poño por caso, que é o que máis motiva a calquera alumno. Daquela non se lle pasaba pola cabeza facelas a un catedrático coma el».

Talvez porque Ferrín -ó que, como a outros ilustres da literatura galega, a administración nunca lle permitiu dar clases da súa lingua- non era un catedrático coma todos: «Eran clases de moito proveito, que abrían os ollos, sesións de música con cantautores... Todo coa maior naturalidade. Os do meu curso estabamos instalados no progresismo e na antiditadura, sabiamos que eso había que botalo abaixo e que a loita en Galicia tiña que estar orientada ó nacionalismo pero el non falaba de política, non ideoloxizaba nada, nin propaganda nin axitación».

«Tosar -engade Ferrín- non se metía en nada, simplemente abría os ollos, que é o que hai que facer». «Se non fora por el e polo Santa Irene -augura o alumno-, posiblemente eu houbera emigrado». A Panamá, a México ou a Londres, onde estivo un proveitoso ano antes da universidade. «Se non fose por esa experiencia británica, hoxe non mandaría tanto no Pen Clube», ri Ferrín.

luis gonzález tosar e xosé luís méndez ferrín

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
5 votos

Aprendendo a abrir os ollos