Din que trinta anos non son nada. Mais tamén poden ser unha vida enteira de traballo, de teimosía, de amor silencioso polo que somos. Parece que foi onte, e con todo, o tempo, ese artesán paciente e fondamente humano, foi deixando a súa pegada. Xa pasaron trinta anos de labor incansable, de esforzo discreto e dunha ilusión tan desmedida como imprescindible. Trinta anos de soños erguidos coas mans, de lembranzas tecidas con memoria e de esperanza feita futuro.
Todo comezou nun novembro de 1995, unha data gravada a lume na emoción. Coincidía co vixésimo segundo aniversario do pasamento da miña querida nai. Nese intre de ausencia fonda e memoria viva, tomamos unha decisión que mudaría para sempre o noso destino: devolverlle a vida a aquela casa en ruínas, ferida polo abandono, mais aínda provista de alma.
Pouco a pouco, pedra a pedra, peza a peza, a casa foi espertando. Fomos enchendo os seus recunchos de voces do pasado, de obxectos cargados de historias, devolvéndolle a dignidade e o esplendor que nunca debería perder. Sen apenas decatarnos, aquela vella vivenda renacía das súas cinzas para converterse nun faro da memoria colectiva, ata chegar a ser unha das coleccións etnográficas e arqueolóxicas máis importantes de Galicia.
Naquel día fundacional non fomos quen de comprender o alcance do que estaba a acontecer. En realidade, asistíamos ao espertar dun mito, ao nacemento dun soño que transformaría as nosas vidas por sempre: o Museo Casa do Patrón. Así comezaba a súa andaina o gran Ecomuseo do Mundo Rural Galego, erguido nunha encrucillada privilexiada, no corazón xeográfico e simbólico de Galicia, onde dende sempre conflúen camiños, historias, tradicións e xentes. Os inescrutables camiños do destino quixeron que aquela antiga vivenda, coñecida como Casa do Patrón dende varias xeracións polo seu prestixio e relevancia na comarca, non chegase a ser o noso primeiro fogar. Meus pais mercárana en 1971 coa ilusión de facer dela casa e vida, mais a morte prematura da miña nai, dous anos despois, truncou aquel soño familiar. O que semellaba unha perda definitiva acabou sendo, o xermolo silencioso dun legado moito maior.
Fieis a ese camiño trazado e percorrido ao longo dos anos, no presente exercicio desenvolvemos unha intensa actividade cultural e turística do máximo nivel. Iniciamos o ano coa honra de recibir o terceiro premio do SICTED, outorgado polo Ministerio de Industria de ámbito estatal, na modalidade de Servizo Turístico máis competitivo. Un importante recoñecemento á calidade, á profesionalidade e ao compromiso constante coa excelencia e co territorio.
Ao longo do ano celebramos o XV Seminario de Saúde, Benestar e Vida Natural; a XXVI edición da Malla Tradicional de Lalín, Festa de Interese Turístico de Galicia; a XVII Recreación do Proceso do Liño; e a VII edición de Unha Aldea no Nadal, que devolveu ás casas e ás rúas a calor fonda das tradicións galegas do inverno. Acometemos tamén o proxecto de valorización turística do Castro de Doade e a musealización da súa muralla defensiva, co patrocinio da Dirección Xeral do Patrimonio, reforzando a unión entre arqueoloxía, paisaxe e memoria. Publicamos o IV Manual de Obradoiros Educativos destinado aos centros de ensino, o libro As plantas medicinais e os remedios curativos da etnobotánica galega, e o documental etnográfico O liño en Galicia, unha profesión artesanal esquecida, contribuíndo á difusión e preservación dun saber que non pode caer no esquecemento.
Esta intensa actividade completouse coa atención de máis de 15.000 visitas guiadas ao Museo e ao Castro de Doade, entre elas arredor de 4.000 nenos, profesores e alumnado de centros educativos e universidades galegas. Sumamos a isto a titorización das prácticas de estudantes de grao da Universidade de Santiago e o labor permanente de recompilación, restauración, conservación e exposición de innumerables pezas do noso patrimonio etnográfico, verdadeiro corazón vivo do Museo.
Queremos expresar o noso máis fondo agradecemento á Xunta, á Deputación, ao Concello de Lalín, ás Universidades de Santiago e Vigo, así como á colaboración xenerosa de centos de veciños e amigos do Museo e tamén o excepcional traballo desenvolvido polo equipo do Museo. E, sobre todo, aos milleiros de galegos e galegas que seguen facendo da Casa do Patrón un dos seus destinos culturais, turísticos e gastronómicos máis queridos. No vindeiro ano continuaremos traballando a reo, con humildade e determinación, ao servizo da cultura, da etnografía, da arqueoloxía, da gastronomía e da natureza da Galicia interior. Seguiremos avanzando xuntos neste longo camiño que aínda nos queda por percorrer para explicar ao mundo o inmenso potencial da nosa terra e das súas xentes, herdeiras dun pasado que merece ser contado e dun futuro que merece ser coidado. Feliz Aninovo 2026!.