FRANCISCO ROZADOS «ROCHI» A MIÑA FUSADELA
01 jun 2002 . Actualizado a las 07:00 h.Nunca tiven claro por qué será, pero cando á xente entrada en anos se lle aparece o trasno da nostalxia, sempre dan en falar de suxeitos curiosos, en lembrar as anécdotas de personaxes que pasan á «intrahistoria» coma paradigmas dos perdedores sociais, eivados da comunidade na que viven. Son xentes que destacaron no seu tempo por algunha cualidade, pero que non souberon ou non foron quen de atopar o que hoxe se denomina «éxito social», e que daquela, non sei como se denominaría. Personaxes históricos Son os personaxes dos que todos oímos falar algunha vez, coma Paco Farria, home xa máis ca famoso que pasou á historia do cinema galego da man de Chano Piñeiro, falando en latín consigo mesmo e compoñendo versos polas congostras ou Manuel de Campos, que non tivo tanta sorte coa posteridade, e tampouco coa súa contemporaneidade, pero que era un home intelixente e hábil que, sen embargo, non deu mostras de apreciar o «confort» da vida, bohemio ata as derradeiras consecuencias. Outro exemplo é Ramón de Liripio, fonte de infinda sabedoría popular e home de rápidas respostas ante conflictivas situacións de índole social, que pasou á pequena historia por proverbiais adaxios (valga a redundancia) que aínda hoxe se seguen a utilizar en circunstancias semellantes -¿quen non coñece o famoso: «non botes máis millo do que poidas sachar»?-. Resignación e retranca Os perdedores están feitos dunha masa que mestura a partes iguais resignación e retranca. Para mostra, o que pensa Alvite: «Se o corpo é un 80 por cento de auga, alguén bañou o seu cabalo na miña». Hai unha filosofía do perdedor voluntario, unha pegada social do perdedor conforme, que é a entraña do motivo polo cal, moitos anos despois, lembramos a estas persoas, polos ditos e feitos que deixaron nunha época que era moito máis grata que a de agora coa literatura de tradición oral. Na mesma rolada tamén entran algúns que non foron, estricto sensu, perdedores, en todo caso non o foron no senso económico e social, e falo dun tal don Fulanito, do que xa teño falado en máis dunha ocasión. O vicio da hipérbole Tiña un pequeno vicio, que era o da hipérbole. Se alguén argallaba diante del unha mentiriña, non se podía substraer a argallar unha maior ata extremos inverosímiles, coma aquela tan célebre do coche do cuñado que, circulando por Folgoso de madrugada, tiña potencia suficiente nos seus faros para que o noso protagonista puidese ler o periódico en Vilapouca. É dicir, unha caste de Barón de Munchäussen local. Este, en todo caso, non se caracterizaba polos excesos co zume de Baco, pero na maioría dos casos si que o viño era un condimento esencial nas arteladas dos ínclitos perdedores que poboaron a Terra de Montes. Pouca solidez Costume que pagaron tamén a maioría cos correspondentes estragos físicos e psíquicos, porque xa se sabe que quen abusa dun líquido non se mantén moito tempo sólido.