A voz que prendía o lume dos contos

Xesús Fraga
xesús fraga REDACCIÓN / LA VOZ

CULTURA

JOSE MANUEL CASAL

Xabier P. DoCampo soubo dialogar coa literatura universal dende a actualización da tradición popular, comprometido coa lingua e as boas historias para a mocidade

27 jun 2018 . Actualizado a las 05:00 h.

Xabier Puente DoCampo foi un deses escritores que aprendeu de cativo o engado da literatura ao quente da lareira. Tivo no seu pai o mellor dos mestres. «Cóntao ti, Raimundo», dicíanlle, porque ninguén contaba tan ben coma el. «Aí vías que o importante eran o narrador e a súa autoridade, que é a autoridade de ter vivido. As cousas máis inverosímiles ninguén as poñía en dúbida. Iso é o que me tiraba», lembraría DoCampo moitos anos despois. No neno que unha vez foi prendera o lume dos contos, que lle permitían, coma o pai, narrar con solvencia o máis prodixioso e fantástico, fose un viaxeiro que unha noite atopa o seu xemelgo case idéntico, fose a maldición dunha vella dende o alén.

A oralidade alicerzaba as historias de DoCampo: lelas asemellábase a escoitalo, coma se aquelas palabras retiveran dalgún xeito a sonoridade do seu timbre inconfundible, ao que tanto partido lle tirou non só como narrador de viva voz, senón tamén como actor ou nas súas abondosas colaboracións na radio. Latexaba nos seus contos a franqueza e naturalidade da narración pura, esa que o poñía no ronsel sobre todo de Fole, pero que tamén lle permitía dialogar coa literatura universal, coas obras de Poe e Italo Calvino. Igual ca eles, DoCampo sabía que a necesidade de compartir historias -Falar e escoitar titúlase un libro seu de ensaios- era universal a todas as culturas e que o importante era esa paixón, colectiva e íntima á vez.

Vida e literatura

O exemplo paterno fixo indisoluble a ligazón entre vida e literatura, pero o traxectoria como escritor de DoCampo non se entende sen outros dous compromisos tamén indisociables da súa obra: que escribir para a mocidade non implicaba renunciar á calidade, e que debía facelo na lingua de seu, o galego. O idioma e a tradición oral eran ese humus do que se nutrían os seus libros, mais o escritor non se limitaba a unha réplica estática do popular, senón que soubo actualizalo, consciente de que cada xeración conta historias e arquetipos de raíz inmemorial, pero que o propio acto de contar trae ao presente o que durmía no pasado. Nesa visión aberta e fluída da tradición o galego era o medio de expresión natural, o vehículo idóneo para transitar, ida por volta, do local ao universal. O Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil acadado en 1995 por Cando petan na porta pola noite confirmaba a súa excelencia, infundía azos e orgullo na república das letras e sementaba os regos nos que floreceu, vizosa, a boa saúde da creación para a infancia e a mocidade en galego.