Adolfo Correia da Rocha (1907-1995) adoptou o pseudónimo, como é coñecido mundialmente, Miguel Torga, como homenaxe a Cervantes e Unamuno e o apelido Torga, ás uces ou queirugas para reflectir a identidade coa súa terra de Tras os Montes; nacera pobre nunha aldea portuguesa, idéntica ás galegas daquel tempo; coa axuda dun parente do Brasil fíxose médico e veterinario con consulta en Coímbra; e escritor. Sostivo a importancia do local e de que non se pode andar polo mundo esquecendo as raíces. No seu libro Traço de União (1955) escribiu que «o universal é o local sem paredes. É o auténtico que pode ser visto de todos os lados, e en todos os lados está certo, como a verdade». Non fai falta esforzo para concluír que o xeito de estar no mundo é con identidade; coa cultura, cos saberes propios, co idioma de seu. E rexeitar, ou agachar, todo iso implica non ser ninguén; e, polo tanto, os despersonalizados e inauténticos non serán, nunca, universais. Curiosamente serán pailáns, sen nada que achegar.
Compartín infancia e adolescencia con Fernando Blanco Sieira (Sirves, 1961). Que ben escribía xa daquela!. A vida levounos por camiños diferentes: el, apegado á Banda do Mar, como lle chamamos desde aquí, e eu ás voltas pola beirada Sur da ría de Arousa; el, filólogo e profesor e un polas procelosas e insípidas reviravoltas dos mil mundos cambiantes do Dereito. Desde hai xa máis de vinte anos temos a ocasión de vernos unha vez ao ano grazas á constancia de compañeiros comúns —Manuel Fuentes, Amador Bugallo e algúns outros—. El segue igual: vivaz, espontáneo, auténtico, sen dobreces, esencialmente bo. Mantén pura a fala orixinal do seu Sirves, —Santa María de Olveira, Ribeira— natal: dá gusto escoitalo e non se imaxinan que mestre é da retranca humorística. Agora ten tempo, que envexa, para ler, atender a súa horta e ir pescar. Estes días doume unha sorpresa gratísima: vai publicar un libro e, ademais, tivo a delicadeza —a pesar do tempo, das vidas e da distancia, sígoo tendo por amigo de verdade— de enviarme a maqueta. Lina dun tirón, sen ser quen de parar. En realidade, sóubome a pouco pola súa mestría na utilización da lingua, empregando expresións e nomes da zona con absoluta naturalidade, autenticidade. Titularase Lendas, contos e outras historias de Olveira e compila contos da tradición oral do norte de Ribeira, algún deles que son patrimonio de Galicia como os das lendas arredor de Roldán e da cidade asolagada na lagoa de Carregal. No limiar explica as razóns que o levaron a escribir este libro revitalizando tradición oral que aínda estaba viva na súa infancia. Aproveita para extraer da memoria topónimos, patronímicos, expresións, costumes, vivencias e nomes de cousas; algúns nin figuran no dicionario da Real Academia, aínda que si no de Alonso Estravís —sabe vostede, lector, por exemplo, que vén sendo un eiteiro?—.
Seguramente o máis destacable sexa a finalidade confesa do autor de que estas lendas e lugares non queden no esquecemento, pero no mesmo chanzo está a axilidade da súa prosa; non sei como o consegue, mais estes contos lense sen levantar a cabeza, e Fernando, ao situalos en paraxes coñecidos e vividos por el acada algo por natureza imposible: parece non seren contos, senón biografía, como de realismo máxico, pero auténtica, enraizada; de seu. A avetoura, A cidade de Valverde, A fonte da matanza, A galiña dos pitiños de ouro, A parella da Garda Civil, A tormenta de area (A santa de Moldes), A vella dos trapos, As vodas no ceo, Galiñas serán, ou O camión do Porriño traspasan, como dicía Miguel Torga, o local para convertérense en universais. Saber destas lendas, comprender as nosas tradicións, os contos das aldeas, os nomes das cousas e dos lugares, fainos universais e atópanos un lugar grande ou pequeno, no mundo, pero propio. Sermos alguén, con orgullo. Como ben sabe Fernando «o Universal é o local sen paredes» e el con esta escolma contribúe á derruba de muros que impiden integrar a nosa riqueza e identidade nun mundo que se está a facer anódino con esa insulsa globalización.