reportaxe A política comunícase en Internet

Pola propia natureza da súa actividade, os políticos desenvolveron unha identidade pública, articulada sobre todo pola súa imaxe nos medios, e que agora ampliaron a Internet. Se antes dicíase que quen non sae en televisión non existe, agora o que non existe é o que non ten blog ou perfil de Facebook e envía mensaxes desde a súa conta de Twitter: a súa identidade dixital. Desde o presidente da Xunta a concelleiras, alcaldes, conselleiros, agrupacións locais, comarcais e provinciais de partidos..., todos participan das redes sociais, aínda que con resultados desiguais. Algúns se mostran bastante activos e manteñen unha relación fluída cos cidadáns que consultan, como os alcaldes Abel Caballero ou López Orozco e os deputados Manuel Baltar e José Manuel Lage ou a representante do BNG na UE, Ana Miranda; outros, como a senadora María Jesús Sainz, limítanse a publicar na súa blog notas de prensa. En cambio, desde o 1-M, o de Feijoo está inactivo, igual que o videoblog de Anxo Quintana.

Os analistas sinalan a vinculación coas urnas como síntoma do uso limitado que os políticos dan á súa identidade dixital. «É unha forma máis de propaganda, sinxela e barata», apunta Juan Varela, autor do blog Xornalistas21 . «Non se creron nada das redes sociais», di Enrique Dans, profesor da IE Business School e bloguero. «Ou uso é fundamentalmente electoral», coincide Manuel Gago, profesor da USC e especialista en novos medios.

Entre os principais defectos que lastran a identidade dixital dos políticos atópanse a delegación en terceiros e o uso de Internet como emisores e non interactuar.

Don da ubicuidad

Dans pon como exemplo o caso de Rosa Díez, que asinaba mensaxes a través de Twitter ata que alguén advertiu que era imposible que enviase textos e estar en directo en televisión ao mesmo tempo. «Poden xustificarse en que están moi ocupados, pero que non me amentan», critica Dans, quen, ademais, cre que a falta de tempo non é obstáculo para manter unha identidade dixital: «É cuestión de prioridades». Este profesor opina que moitos políticos recelan da redistribución do equilibrio de poder que levan as redes sociais: «Téñenlles medo porque non as controlan», e pon como exemplo extremo a censura do Goberno chinés á actividade na Red .

Nun sentido similar exprésase Varela: «O reto é utilizar Internet como unha ferramenta para facer política de verdade, que estableza unha maior intervención do cidadán en decisións e asuntos que lles competen». O problema radica en que esta idea choca co sistema político español. «Temos unha democracia un pouco de mentira, cun sistema partidista, burocrático e pouco aberto», describe. «Así que ao político non lle interesa esa participación porque tampouco a necesita». Con todo, Varela aprecia unha utilidade sobre todo en ámbitos locais, onde a política pode ser máis participativa, e cre que as redes sociais poden beneficiar a partidos pequenos ou asociacións para facilitar a propagación das súas mensaxes. Para Gago, estamos a asistir aínda á «punta do iceberg» no desenvolvemento das redes sociais.

Cultura de procesos

Gago cita á Casa Blanca e Downing Street como exemplos de centros de poder que están a sacar partido das redes sociais, algo que relaciona con outra forma de entender a política: «Eles son dunha cultura dous procesos, de ir achegando explicacións intermedias nas fases», algo que no que encaixan á perfección as ferramentas dixitais. Aquí, en cambio, se interactúa menos. «Cren que nas redes sociais chega con estar, pero non, ou que hai que facer é actuar», resume. Ademais, ese actuar leva un exercicio de transparencia, algo que aínda costa.