Estou ben a soas, grazas

Lola é unha nena que apenas se relaciona cos seus compañeiros de 6.º de primaria. Nin sequera é capaz de levantar a man en clase para preguntar unha dúbida e, no caso de que o profesor lle dirixa a palabra, ponse colorada e tarda uns segundos en contestar cunha vociña imperceptible. Cando teñen que formar grupos para facer un traballo, sempre queda fóra deles: nin ela se achega ao resto dos compañeiros nin eles a invitan a formar parte dos seus equipos.

É unha nena demasiado calada e seria. Así que é o profesor quen ten que obrigar a algún dos grupos a aceptala como unha máis. Cando toca o timbre do recreo e todos os demais se apresuran en saír ao patio, ela vai moi amodo. Se lle deixan, queda sentada no seu sitio debuxando no seu caderno ou lendo un libro. Pero como a norma é que no recreo ninguén pode permanecer na aula, sae de mala gana e séntase nalgún recuncho a amordicar unhas galletas. «Que soa está sempre esa nena de sexto -adoitan comentar entre si os profesores de garda-, pero tampouco amosa ningún interese por relacionarse cos demais, ata pon cara de poucos amigos cando algunha compañeira intenta falar con ela». «Eu creo que está soa porque quere», é a conclusión á que adoitan chegar. Talvez neste caso, pero non sempre é así. Vexamos por que.

É verdade que existen persoas introvertidas, normalmente cunha rica vida interior, que non necesitan tanto depender do resto da xente como outras. Están a gusto na súa soidade. Así que esta circunstancia non ten por que ser ningún problema, todo o contrario. Adoitan ser:

• Tranquilos e reflexivos.
• Cunha personalidade forte e ben estruturada.
• Observadores, analíticos e prudentes.
• Discretos, con alto nivel de autocontrol.
• Con boa capacidade para a escoita e a conversación tranquila.
• Creativos e con moita imaxinación.

E ademais con competencia social. É dicir, aínda que a maior parte do tempo elixen estar a soas, cando lles interesa establecer relacións sociais fano sen especial dificultade.

O problema é cando esa actitude insociable e esquiva esconde en realidade unha falta de confianza nun mesmo, baixa autoestima, conflitos afectivos ou incompetencia social, ata o punto de que esta circunstancia interfire negativamente no seu benestar persoal, emocional ou social. Por exemplo, amosan incapacidade para establecer relacións satisfactorias cos seus iguais, bloqueos por ansiedade ante exames orais ou imposibilidade de participar en situacións sociais habituais (festas de aniversario, reunións familiares…). Nestes casos a soidade non é unha circunstancia elixida, senón a única opción, que ademais produce moito sufrimento. Nestes casos precísase de intervención a nivel profesional.

Se o teu cativo se pasa de introvertido…

• Evita a sobreprotección e deixa que sexa el quen se enfronte ás situacións sociais habituais: facer compras, pedir cambio, chamar por teléfono, dar recados... Gañará seguridade en si mesmo e na súa propia competencia social.
• Non lle obrigues a verse exposto a situacións sociais que rexeita de plano (poderías pólo en evidencia e isto daríalle máis inseguridade), pero anímalle a ensaiar habilidades básicas. Podes empezar por invitar a un ou dous compañeiros a casa para realizar algunha actividade na que el se atope máis a gusto co fin de que vaia collendo confianza. Facilita tamén que acuda a casas de amigos ou compañeiros.
• Anímalle a expresar as súas emocións sen sacarlles importancia aos seus temores ou inseguridades.
• Fala cos seus profesores e pide, se é posible, en función da organización do centro, que coincida na mesma aula con algún compañeiro co que se sinta máis a gusto.
• Apúntao a algunha actividade extraescolar na que se sinta competente e que lle resulte atractiva. A actividade de teatro adoita ser de grande axuda.
• Axúdalle a identificar os pensamentos irracionais que lle provocan o bloqueo emocional, do tipo «vou facer o ridículo», «rirán de min», para que os substitúa por outros como «vouno facer ben», «son capaz».
• Facilítalle un ambiente rico en contextos sociais nos que poida participar en diferentes actividades (lúdicas, musicais, deportivas, culturais…) nas que teña que relacionarse con persoas de todas as idades.
• Fortalece a súa autoestima recordándolle os seus puntos fortes e evitando en todo momento as etiquetas do tipo «es un cocón», «vaia timidón que estás feito» ou «así nunca vas conseguir facer amigos».
• Evita que se ille a través das novas tecnoloxías e que se conforme coas relacións virtuais ou os amigos das redes sociais.
• Acompáñao no seu proceso de maduración progresiva con paciencia, aceptación, comunicación e, sobre todo, moito afecto.

Escuela de padres

? TEMA DO MES: A personalidade.

? ETAPA: Infancia e adolescencia.

? A FRASE: «A timidez é unha condición allea ao corazón, unha categoría, unha dimensión que desemboca na soidade» (Pablo Neruda).

? ALGUNHAS CLAVES: A timidez é unha conduta normal na infancia e incluso na adolescencia que se adoita ir superando coa idade. Só debemos preocuparnos se esta actitude paraliza ou bloquea emocionalmente os nosos fillos ata o punto de prexudicalos ou interferir no seu normal desenvolvemento.

? PARA SABER MÁIS: «La doble vida de Martina» é o título dun conto publicado polo Observatorio de la Infancia y Adolescencia Faros (Hospital Sant Joan de Déu) que ten o obxectivo de axudar a comprender e superar a timidez patolóxica. Esta é a ligazón: https://goo.gl/D6KYeK