«Que ti teñas relacións con alguén do teu sexo non te converte en gay»

A psicóloga asegura que o da orientación sexual é un dilema que cada vez adiantan máis os rapaces. «Se o sexo é antes, hai unha urxencia por etiquetarse tamén antes», indica Tilve, que di: «Etiquetas hai poucas, pero sentires hai tantos coma persoas»


Se hai alguén que coñece ben os conflitos sexuais da adolescencia esa é Noa Tilve, coordinadora dos centros Quérote+ da Xunta en Galicia. «Teñen un cacao que non saben diferenciar a identidade da orientación sexual, e mesturan cuestións de xénero e de vestimenta coa orientación de cada un», sinala a psicóloga, que celebra o cambio que percibe nas aulas dende que comezou a percorrelas no 2006: «De ser un motivo de discriminación pasou agora a manifestarse en público abertamente, non no cen por cento do alumnado, pero si que é algo que na aula se di e incluso se apoia, aínda que ás veces están pasados de rosca».

-Que lles preocupa máis aos adolescentes sobre a súa sexualidade?

-Temos un abano moi amplo, dende temas vencellados co seu propio corpo e o seu funcionamento nos encontros sexuais ata cuestións de embarazos ou infeccións. De feito, un dos nosos recursos é a realización da proba rápida do VIH. E despois tamén tratamos cuestións relacionadas coa autoestima e as relacións. Pero todas as súas preocupacións poderían resumirse na dúbida constante que temos na adolescencia de saber se o que me está pasando, o que estou sentindo e como estou funcionando no plano sexual, é normal ou non.

-Que difícil responder a iso. Que é o normal?

-Claro, e parte do noso traballo é desmontar esa historia. Partimos do concepto de que hai tantas sexualidades coma persoas e de que somos moi diversos. Ao mellor o que lles está pasando é moi frecuente, pero como non se fala diso, ou fálase dende a mitoloxía, os estereotipos e os prexuízos, a súa percepción é que non é tan frecuente.

-Que é o que máis vos alerta como profesionais?

-Hai dúas cuestións clave. Unha é evidente, que é a preocupación polo embarazo e polas infeccións, pero, por outro lado, e é algo que non ten tanta visibilidade e creo que hai que darlle máis, está o sufrimento persoal, emocional e psicolóxico que teñen. Esa preocupación e esa ansiedade constante de preguntarse «o que me está pasando é normal ou non?». E o feito de non contalo e gardalo durante tempo. Hai rapazas que veñen cunha situación que levan aguantando seis meses, e dis ti: «Como é posible?».

-Referímonos á violencia machista?

-Por exemplo, si, si. Temas de control, ou da vestimenta, de ter encontros sexuais non tendo ganas, polo feito de que levan tempo en parella e a ela non lle apetece pero a el si e fano... Vemos un sufrimento, unha baixa autoestima, e que se senten menos que os demais.

-O sexo adiantouse. O dilema da orientación sexual tamén?

-Si, todo é antes, e hai unha urxencia por etiquetarnos nese aspecto tamén antes. A medida que medras vas querendo formar parte de grupos, e cando chegas á adolescencia, máis. A nivel deportivo, musical, de redes sociais, co seguimento de influencers… Aquí pasa o mesmo, unido a unha presión interna de saber que son, e ás veces tamén a outra externa dos propios compañeiros e da sociedade para que ti te categorices e poñas unha etiqueta.

-Hai anos este era un tema tabú nas aulas, e agora afortunadamente xa non o é. Notades que están confusos ao respecto?

-Eu dou un paso para atrás e creo que o problema é xa conceptual. Teñen unha mestura de conceptos que non saben diferenciar a identidade da orientación, e mesturan cuestións de xénero e de vestimenta coa orientación de cada un… Ti vas a unha aula e sáeche o concepto homosexual ao lado de travestí, ao lado de heterosexual, ao lado de bisexual e ao lado de pansexual. Entón dis ti: «Meu deus, é todo un totum revolutum!». A miña identidade é a miña identidade, e non ten nada que ver coa miña orientación. Eu podo ser unha muller masculina e non por iso teñen que gustarme as mulleres. Teñen un cacao de sexo, xénero, identidade, orientación, atracción amorosa...

-Oen campás e non saben onde.

-Claro, e que eles din travestí e transexual, pero non son o mesmo. Mesturan moitísimas cuestións. No momento que tes que pensar en quen es e fáltanche termos, ou non tes claras as posibilidades que tes, vas telo complicado. Que temos de positivo? Que se empeza a falar dos planos. Antes non había opción, eras muller ou home e heterosexual, e xa está, non había confusión ningunha. No momento en que empeza a haber visibilización, un vocabulario máis amplo e alternativas, podemos empezar a ter que poñer un pouco claras as cousas.

-Que é o que lles axuda a definir a orientación sexual?

-O que es e o que che gusta ten que ver co que sentes, non é unha cuestión educativa, de modas nin de pensar hoxe unha cousa e mañá outra. Ten que ver cos sentires, e os sentires son difíciles de definir. Ti es muller porque te sentes muller. E por que te sentes muller? No intento vas quedando case sen argumentos, porque non é polos xenitais que tes, nin pola roupa que pos… Ao final ten que ver co que ti sentes. A orientación sexual maniféstase cando eu sinto atracción por mulleres ou por homes, e non é algo que eu poida cambiar. Se eu vexo unha película e me produce tristeza, prodúceme tristeza.

-A pulsión sexual é clave? Cal é a liña definitiva que marca a orientación?

-A miña orientación sexual non ten por que ir da man das miñas prácticas sexuais. Eu podo ser unha persoa heterosexual e experimentar unha relación sexual cunha muller e gozala, pero non sentir atracción polas mulleres, senón que mantiven ese encontro sexual porque o decidín. Como dous homes que se masturban xuntos non teñen por que ser homosexuais. E ao revés. Eu podo sentir atracción por homes e decidir emparellarme cunha muller. Existe tamén unha toma de decisións. Hai xente que todo o conxuga e vai na mesma liña: sinto atracción por mulleres, teño prácticas sexuais con mulleres e identifícome como lesbiana. Aí non hai confusión. Pero hai outras persoas que senten atracción por mulleres e deciden estar con homes. O frecuente é que a xente busque a coherencia entre o que desexa e o que experimenta. Pero é isto inamovible? Hai un intervalo, podemos movernos entre un punto e outro. Non é unha cuestión estática de «eu son heterosexual e vou selo sempre».

-De aí a confusión coa bisexualidade?

-Hai persoas que poden ser un cen por cento, que única e exclusivamente desexen ao mesmo xénero, pero tamén hai persoas, por exemplo, que son un 90-10. Claro, as 90-10 ao mellor nunca chegarán a coñecer a unha persoa do mesmo sexo coa que relacionarse, pero hai quen si, e xusto se emparella con ese dez por cento. E xa son lesbiana porque coñecín a unha muller? Aí vemos o tema da limitación das etiquetas. Etiquetas hai poucas, e sentires hai tantos coma persoas.

-A identidade sexual de xénero adquírese entre os 3 e os 5 anos. A orientación?

-É moi variado. Hai prepúberes que xa empezan a identificar atracción, interese e desexo polo outro. E logo hai xente con 7 ou 8, pero tamén con 13 ou 14.

-Tamén hai moitos sentimentos que os rapaces aínda non entenden.

-Claro, ti pensa que estamos falando de cuestións básicas de educación emocional. Quen nos fala do namoramento? Do que sentimos cando alguén nos atrae ou nos gusta e de que facemos con iso que sentimos? É un mundo que temos bastante abandonado. Falamos de educación sexual, de embarazos, de infeccións, pero que pasa co mundo dos sentimentos? Non nacemos aprendidos á hora de xestionar o que sentimos e de interpretalo, entón paréceme natural que sintan confusión. Como non a van sentir?

-O papel dos pais é determinante. Cando o fillo ten 15 e non manifesta interese por ninguén, ás veces quedan á expectativa e terminan preguntándose o mesmo ca eles: é normal?

-A situación máis favorable é que lles dean alternativa. A min pasoume co meu fillo, que, con 4 anos, xa lle preguntaron: «e tes moza?». Non esperaron para ver que é o que manifesta, senón que dende infantil xa che están preguntando en función do teu sexo sobre a parella que se espera de ti con 4 anos. O meu fillo xa tiña que ter unha moza. E como pai tes que darlle a opción.

-A certa idade é máis frecuente que expresen o seu interese por nenos e nenas ou que o garden?

-O que é maioritario ou máis frecuente a xente acostuma a mostralo sen dificultade ou pudor. Aínda que non todo o mundo, porque hai xente que é pudorosa sexa cal sexa a súa opción. Segue habendo discriminación e persoas que ofenden e humillan por ter determinada orientación sexual. As cousas van avanzando, pero aínda queda por avanzar. E dentro diso non todo está igual. A homosexualidade está máis avanzada que a bisexualidade.

-Ás veces frivolizan co tema como consecuencia da confusión que teñen?

-Nós levamos indo aos institutos dende o 2006, e nestes trece anos notei un cambio nas aulas. De ser un motivo de discriminación pasou agora a ser algo que se manifesta en público abertamente, non no cen por cento do alumnado, pero si que é algo que na aula se di e se apoia. Outra cousa é que ás veces están pasados de rosca, e que lles parece que ter un amigo bisexual é guai. Imaxino que é un proceso que temos que pasar para integrar esta diversidade como unha riqueza humana.

-Segue a haber riscos con xogos sexuais como o da ruleta rusa, no que elas ían pasando dun rapaz a outro?

-Hai tempo que non nos chegan esas situacións, pero en chicos xa maiores oímos falar a nivel estatal do change sex, que son encontros sexuais relacionados co consumo de drogas. Aínda non aquí en Galicia, pero si se está a falar diso. En canto a infeccións, en Galicia seguimos en descenso, pero hai máis por facer.

«A orientación e a identidade sexual a veces confúndense»

m.?r./ P.?b.?m. carballo / LA VOZ

Noa Tilve, psicóloga e responsable dos centros Quérote+ en Galicia, dá algunhas claves sobre o obradoiro de educación afectivo-social que hoxe terá lugar no edificio da Torre, en Vimianzo, a partir das 18.00 horas. Está dirixido a rapaces de entre 14 e 16 anos, que poderán xogar, participar, interactuar e expresar opinións.

-¿Que se vai tratar?

-Este é o primeiro de varios obradoiros que se van facer no ano e está dirixido a tratar as temáticas relacionadas coa orientación sexual e a identidade. Falamos de identidade e orientación, porque a veces confúndense: unha cousa é o que eu desexe, e outra é o que eu son, un home ou unha muller. O que faremos é aclarar eses conceptos na mocidade, abordar estereotipos...

Seguir leyendo

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
1 votos
Tags
VIH
Comentarios

«Que ti teñas relacións con alguén do teu sexo non te converte en gay»