Manuel Rivas: «Hai que defender a extravagancia»

«Antes da guerra, hai unha batalla verbal», asegura o escritor, que vén de presentar «O Chispas» na Feira do Libro de Vigo


«Podemos buscarme un pseudónimo, un heterónimo... Gabriel Orzán ou algo así!», propón Manuel Rivas Barrós (A Coruña, 24 de outubro de 1957), escritor sentipensante con sentido do humor. Vén de presentar O Chispas na Feira do Libro de Vigo. Que tal? «Había bo ambiente, pese a estar emboscados, pero o pobo do libro é un pobo emboscado... Aumenta a complicidade», valora Rivas (ou Orzán).

-Gárdanse as distancias?

-Despois de asinar cada libro lavas as mans con hidroalcol. Collín un colocón tremendo! Rematou a feira e aínda quedei con algúns lavando as mans... Menos mal que estaba en Vigo e era todo costa abaixo. Funme directo ao mar, a respirar... Para que digan que a literatura non coloca!

-Soa ben...

-E ademais atopei unha máscara estupenda. Merqueilla a unha vendedora de artesanía en Santiago que ten máscaras con motivos mariños. Parece unha máscara de Lugrís! Merqueina para non ir con aspecto cirúrxico, de doente. Fun a Vigo como un mariñeiro enmascarado. Baixar ao mar cunha máscara de Lugrís...

-Vaia cadro.

-Todo inspiración.

-Nunca se lle viu con gravata. Púxoa algunha vez?

-Algunha vez... Mais dende que en Colombia, facendo unha reportaxe, oín unha das frases que se utilizaban cando se sentenciaba a alguén, «hai que poñerlle unha gravata a fulano», non a volvín poñer! Pero eu procuro ser liberal en todo, e máis co aspecto da xente. Unha gravata tamén pode ser punki, non?

-O que leva son dous aneis na man dereita. De sempre?

-Si. Levaba tres, perdín un. Foi bañándome na Costa da Morte. Espero que o anel estea dentro do ventre dun peixe e que algún día mo devolva... O último anel que me agasallaron ten unha rosa dos ventos. Estou metido na rosa dos ventos, cunha historia que se chama Zona a defender. É un libro xemelgo de Contra todo isto, pero ao outro lado do espello.

-Escribe contra todo?

-Non, contra todo isto. E que é todo isto? A guerra contra a terra, contra a muller... Como escribe Szymborska: «Después de cada guerra alguien tiene que limpiar». Alguén ten que arranxar as pontes, poñer as portas. Parafraseando ao Émile Zola que escribiu Eu acuso, isto que estou a escribir sería Eu defendo. É máis doado ver as cousas que che causan ira, noxo ou vergoña. Vas sentindo unha culpa sen culpa... Raphael Lemkin, autor das memorias Totalmente extraoficial, foi a persoa que inventou o termo xenocidio para o Holocausto, e fala da culpa sen culpa.

-Que pode facer a palabra?

-Como dicía Canetti, se un escritor non é capaz de parar unha guerra non vale para nada. Antes da guerra hai unha batalla verbal. Hai unha linguaxe que envelena, como o glisofato.

-Como ve hoxe a palabra? Fai que pague a pena o papel?

-Hai bastante glisofato e cháchara. Hai que procurar a profundidade, o porqué das cousas.

-A présa paralizounos?

-O que vivimos, a pandemia, é un episodio de algo que estaba pasando. Hai un descarrilamento. Parécenos que imos outra vez pola vía, pero non. Porque o que descarrilou foi o propio tempo. O libro Lector, vuelve a casa, interesantísimo, vai sobre o que ocorre no noso maxín cando hai unha lectura demorada e cando estamos empantallados. Hai que romper o quietismo creativo. É algo que está en La lámpara maravillosa, de Valle-Inclán, o de facerse natureza. Hai que repasear o mundo, e repensalo. Hai que recuperar un sentido da transcendencia. Temos que pensar: de que non podemos prescindir? Eu creo nunha soidade solidaria. Pero a soidade hoxe é perigosa. A soidade elixida é creativa. Como cidadáns, vivimos unha escravitude entre aspas, porque ás veces parécenos que é voluntaria.

-Ás veces hai que ir para atrás?

-Agora dis: «Todo o que poida facer a pé, mellor para a cabeza», non? Un amigo dicíame o outro día: «Sabes o que faría se me tocase a lotería? Compraba un cochito, deses sen carné, en parte para que dixesen: “A este tocoulle a lotería e mira o que comprou!”». Hai que defender a extravagancia.

-Cal é o seu trevo da sorte?

-O asombro ante a vida. Non perder a capacidade de asombro, normalmente ante as cousas miúdas. As cousas fráxiles son as máis importantes da vida.

-Nunca perdeu a ilusión?

-Algunha caída tiven, pero a resurrección foi mellor. Con Os libros arden mal houbo un afundimento. Vin un fondo da historia humana que me parecía estar no inferno. Sentir a dor marca a liña divisoria, e é algo que compartimos cos animais. O que ten a literatura é isto das metamorfoses, vives vidas e mortes; ten o ciclo do tríscele que aparece nos petróglifos. Como di Cunqueiro no Epitafio a Noriega Varela: «Con sombreiros novos cubrín meus desacougos». É unha das necesidades da humanidade: contarse contos para non morrer de frío. Os desacougos son vellos, como as paixóns.

-Para as Letras Galegas 2021, máis Carvalho Calero ou Lorca?

-Penso que a Carvalho Calero gustaríalle que fose Lorca! Hai moita xente, pero o de García Lorca sería algo especial: alguén que quixo ser galego, que deixou uns poemas galegos que son parte da cultura universal.

Conoce nuestra newsletter con toda la actualidad de Vigo

Hemos creado para ti una selección de noticias de la ciudad y su área metropolitana para que las recibas en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
15 votos
Comentarios

Manuel Rivas: «Hai que defender a extravagancia»