Patrocinado por

«As axudas de desenvolvemento rural xeran actividade económica e dan calidade de vida»

María Cedrón REDACCIÓN

AGRICULTURA

MARCOS MÍGUEZ

O profesor de Economía Aplicada da USC, Edelmiro López Iglesias, di que sen a PAC a agricultura teríao moito peor, pero hai que buscar o xeito de repartir mellor os fondos

29 jul 2020 . Actualizado a las 12:01 h.

A chegada de política agraria común (PAC) a Galicia supuxo, como para o resto de territorios da UE, unha importante achega de fondos, distribuídos entre as axudas directas que complementan as rendas dos agricultores e os que teñen que ver directamente co desenvolvemento rural, que foron sempre o parente pobre das políticas agrarias na UE. Non hai que esquecer, máis alá diso, a función fundamental da PAC no seu nacemento —aínda que cos anos foi perdendo forza—, e que non é máis que a de estabilizar prezos e mercados. Agora que os recortes presupostarios sobrevoan a nova reforma da PAC, que anda en plena negociación, e que os Estados e as comunidades autónomas van ter na súa man unha maior marxe de manobra para poder para repartir eses fondos, o economista e docente de Economía Aplicada da USC Edelmiro López Iglesias fala sobre aqueles campos que deberían ter prioridade no momento de repartir fondos chegados de Bruxelas. Ao seu xuízo, o desenvolvemento rural é fundamental, «pero non hai que esquecer que hai que afinar ben á hora de artellar a qué van destinados».

—O piar dous, o do desenvolvemento rural, foi sempre o parente pobre. Tería que haber un reparto máis equitativo?

—En números redondos do total de fondos da PAC, un 25 % do presuposto vai a políticas de desenvolvemento rural e o outro 75 % vai a axudas directas aos produtores. Dende hai 25 ou 30 anos, cada vez que hai unha reforma da PAC dicimos que o desenvolvemento rural ten que gañar peso, pero despois ves os presupostos e iso non se traducenunha achega de fondos. Penso que, por un lado, o que son as axudas directas —o que leva a maior parte dos fondos— son necesarias, pero a tarefa pendente é lograr un mellor reparto. Porque continúa sendo moi desigual entre territorios e, sobre todo, entre explotacións: as máis grandes son as maiores beneficiarias. Despois está o desenvolvemento rural, que son partidario de potencialo máis, afinando ben a que tipo de medidas dedicas os fondos. En principio, as medidas de desenvolvemento rural poden contribuír moito máis directamente a xerar actividade económica e mellorar a calidade de vida da poboación.

—Di que hai que afinar ben, pero en que?

—Durante moito tempo destináronse fondos de desenvolvemento rural para a xubilación anticipada de agricultores, que é unha medida moi cara. Aplicouse en Galicia ata o 2007. Esas medidas teñen que ir ao cargo do modelo de seguridade social de cada país, e non cargalas a desenvolvemento rural. Outra cousa á que penso que deberían destinarse menos fondos, ou deixar de apoiarse coa política agraria común, son investimentos en infraestruturas rurais: camiños, vías…, porque penso que xa estamos ben dotados. Fronte a iso, onde deberían de concentrarse estes fondos sería en tres liñas de actuación: a primeira sería todo o que son actividades económicas no rural, tanto agrarias como non agrarias, a investimentos produtivos, e especialmente ao apoio de novas iniciativas de xente moza. A segunda serían medidas enfocadas á mellora do medio ambiente, á seguridade dos alimentos e á produción agraria. Un maior apoio á produción ecolóxica, pero tamén á gandaría extensiva a través do que antes eran axudas agroambientais, agora axudas ao medio ambiente e clima. Pasa por apoiar todos aqueles modelos produtivos que produzan alimentos de maior calidade e diferenciados, que van a segmentos máis altos e que son máis sustentables dende o punto de vista medioambiental. A terceira liña centraríase en todo o que mellore a dotación de servizos e calidade de vida no rural: para atención á infancia e á poboación dependente ou para completar o acceso á banda ancha no rural. Estámolo vendo estes días: os rapaces que están estudando na casa precísana, igual que o que quere montar un negocio. A normativa europea permite facer todo iso. É cuestión máis de cada Estado e de cada comunidade autónoma, que son os que teñen a capacidade de dicir a que queren destinar os fondos que lles chegan de Europa. Tamén habería que lograr a nivel europeo maior dotación económica para estas medidas, fronte á que leva habendo nos últimos períodos.

«O que non hai que esquecer é que o Estado e as comunidades din a onde van os fondos»

—Coa nova PAC os Estados poden mover fondos dun piar a outro, non?

—Xa podían no período anterior. O que prevé a proposta do Parlamento Europeo é que poidas mover ata un 15 % dos fondos. Por exemplo, que o 15 % que tes de axudas directas aos agricultores do piar un o poidas pasar a medidas de desenvolvemento rural, e tamén facer o camiño inverso. O problema que hai coas propostas que hai ata agora para o novo período é que globalmente a política agraria común vai ver reducido o presuposto nun 15 %, e, segundo a proposta da Comisión Europea, o recorte máis forte, de forma máis rechamante, sería o de desenvolvemento rural. Os fondos caerían en euros constantes un 25 %, máis ou menos.

—Na súa orixe a política agraria común artellou medidas de control de prezos que, pouco a pouco, foron perdendo forza. As mobilizacións dos agricultores de primeiros de ano poden invitar a volver artellar algo diso?

—Realmente, volver ao que era a PAC antiga, a que había antes de mediados dos oitenta, creo que nin sería viable nin, na miña opinión, tampouco sería bo, porque daquela o que se ofrecía nalgunhas producións agrarias era unha garantía de saída ilimitada de produción, estivese como estivese o mercado, co cal iso acababa facendo que se xerasen excedentes que non tiñan saída no mercado. Volver a iso non o teño claro, pero acabamos no extremo contrario: desmantelamos calquera medida de intervención pública dos mercados. Polo tanto, non estou falando de fixar un prezo por decreto, falo máis ben de intervir en maior medida cando hai oscilacións.