O Portus Apostoli baixo a Mitra compostelá

Os veciños da vila víronse obrigados a pagar numerosos impostos


A absorción progresiva das terras de Noia por parte da Mitra provocou que os veciños tivesen que pagar numerosos impostos. Os que se abonaban relacionados coa guerra eran tres: Fonsado (obriga de presentarse armados cando fose necesario), fonsadeira (tributo que pagaban algunhas persoas que non podían ir á guerra) e anubda (obriga de reparar os castelos e fortalezas dos arcebispos).

Para axudarlles aos señores a coidar as súas terras, que lles foran cedidas para controlar e colonizar o territorio, estableceuse a facendeira, polo cal o vasalo se comprometía a un día de axuda nas tarefas agrícolas.

Tres impostos indicaban o poderío do señorío sobre as persoas: goisa (tributo que se satisfacía cando a un súbdito lle nacía un fillo), ossa (pagábase con cabezas de gando cando casaba un fregués) e luctuosa (impúñase ao morrer un vasalo). Tamén existía a benefeyturía (cantidade a aboar pola protección que os veciños recibían dos señores de Santiago) e o yantar ou obriga de darlles alimento ao arcebispo e ao seu séquito cando visitaban a zona.

Cinco tributos

Para que non houbese dúbidas sobre o poder da Mitra sobre as terras baixo o seu dominio, houbo cinco tributos: Fumalga (canon que se pagaba pola casa e finca que se explotaban), mañería (as terras dos que morrían sen sucesión pasaban ao señor feudal), montazgo (tributo por coller leña nos montes do señorío), herbático (imposto por recoller herba e pastar nos campos da Igrexa xacobea) e portádego (gravame polo emprego de montes ou camiños públicos).

Amais do señorío que exercía a Mitra, a mesa arcebispal recibía unha boa parte das percepcións da Facenda Real e relacionadas co Portus Apostoli: as dezmas ou dézimas do mar era a taxa dun 10 % sobre as mercadorías que entraban e saían del; os dereitos de carga ou descarga dos xéneros nacionais consistían nunha peza ou parte da carga desprazada; os cambos ou cantidade de peixes que os mariñeiros pagaban de cada barco que traían ao peirao. Polo mesmo motivo conceptuábanse os quebrazos ou restos dos naufraxios na costa próxima.

Impostos da Coroa

No sistema impositivo dependente da Coroa estaban tamén os servizos (cantidade fixada e cobrada cun carácter extraordinario para financiar os exércitos), as alcavalas (gravame do 10% sobre os intercambios de todo tipo de bens comerciais e pagadas por todos os veciños, clérigos e fidalgos) e as dezmas de sal (relacionadas cos ingresos dos alfolís controlados polo fisco real para que se respectasen os prezos e o subministro).

Para administraren as súas propiedades, a Mitra escollía un mordomo (hominem archiepiscopi), nomeaba o xuíz, máxima autoridade dos prelados na vila, os xustizas ou alcaldes (que eran dous e saían dos seis representantes da burguesía ou cobrados) e outros funcionarios da administración.

Malia este control, a vila medrou mentres Compostela se transformaba grazas a cinco motivos: ser meta de peregrinos, actuar como cabeza do señorío máis importante de Galicia, ter un mercado a onde acudían os produtos da súa área de influencia, situarse como centro financeiro dados os seus cuantiosos recursos, e converterse o Apóstolo Santiago en Patroni nostri et totius orbis.

José Benito Hermida Juanatey: Un pedagogo noiés na Pobra

PASTOR RODRÍGUEZ

 

Nado en Noia en 1850, o mestre Benito Hermida Juanatey desenvolveu toda a súa vida profesional n’A Pobra do Caramiñal. Tras estudar Filosofía e Letras no Seminario de Compostela, abandona os estudos relixiosos para facer maxisterio, acadando na década de 1880 a praza de mestre de primeiras letras n’O Caramiñal, onde casou dúas veces e deu orixe a unha coñecida familia nesa vila. En 1876 publica unha obra pedagóxica, El despertador de la infancia, o sea nuevo y fácil tratado de las tres asignaturas más importantes de la primera enseñanza: Historia Sagrada, Gramática y Aritmética, que foi declarada de texto para as escolas polo Consello de Instrución Pública o 19 de marzo de 1886. Esta primeira edición é obra rara nas bibliotecas galegas, pero consérvase exemplar na Biblioteca Nacional de Madrid. A obra deste escolante de Santa Cristina de Barro tivo bastante éxito, pois en 1899 apareceu a cuarta edición na imprenta L. Rodríguez, de Vilagarcía de Arousa. Impartiu aulas na actual Casa do Concello d’A Pobra, destinada a escola polo mecenas Fernández Varela, pero tras a reforma de 1886, o Consistorio foi marxinando a escola e prohibiu a entrada pola fachada principal, o que leva ás protestas do mestre durante varios anos. Nesa polémica intervirán Montero Ríos e Díaz de Rábago, favorables ao mestre. O labor pedagóxico de Hermida foille recoñecido e nomeárono Fillo Predilecto, colocando unha placa na fachada da Casa do Concello, retirada nos anos oitenta. Hermida Juanatey falece o 8 de novembro de 1920.

Seguir leyendo

Artes: unha artesa chea de vida

ISABEL SANTOS

Non ten que presumir Artes de ser o lugar do mundo coa porcentaxe de máis museos por número de habitantes, nin das súas fermosas paraxes naturais.

Artes sorprende e acubilla por igual, ten bagaxe patrimonial e empuxe cara ao futuro. Antigüidade non lle falta: temos restos de túmulos megalíticos onde soterraron os seus heroes, e referencias nos escritos de época medieval.

Tanto ten que o seu topónimo sexa referido ao radical *art/ard cos diversos resultados e significados de «oso», «carballo» ou «pedra», ou relacionado cos norteños e ancestrais Ártabros, ou coa mesma Ártemis, deusa cazadora que estaría engaiolada neste paraíso. Ou que comparta con Arteixo a configuración orográfica de valgada, regada polo seu río Sanchanás, con esa forma de «artesa» natural, e coa orixe toponímica nunha raíz preindoeuropea *art.

Seguir leyendo

O lector: Juan Mosquera Rodríguez

1. O seu mellor momento para a lectura? Despois de comer ou á noite.

2. Criterios que segue para a escolla dun libro? Adoito ser fiel a certos autores. Tamén o resumo da contraportada e opinións de xente de confianza.

3. Que lle achega a lectura? Permite viaxar sen moverte. Enriquece o vocabulario, a gramática e a ortografía.

4. Os seus libros favoritos. La historia interminable, de M. Ende; Carrie, de S. King e Memorias de Idhún, de L. Gallego.

5. Un xénero literario. Fantasía épica, novela histórica ou terror psicolóxico.

Seguir leyendo

Newsletter Somosagro

Recibe todas las semanas la información más relevante del sector primario

Votación
4 votos
Comentarios

O Portus Apostoli baixo a Mitra compostelá