Os compañeiros de Lorca, e Compostela

Danse a coñecer novos datos da primeira viaxe do poeta a Galicia


Xa teño falado aquí, polo menos en dúas ocasións, dun tema que nos apaixona: a relación de Federico García Lorca con Santiago e con Galicia. Levo un ano documentando ben a súa primeira visita á nosa terra, a de 1916, e temos novos datos que este ano 2017 publicarei nun volume. Como avance, estas liñas. E para ilustralas, unha foto xa coñecida, pero que é moi singular: a única imaxe que, ata agora, conservamos daquela viaxe por Galicia de outubro de 1916. Federico García Lorca aparece en segunda fila (terceiro pola esquerda) durante a visita que o grupo de estudantes fixo á Universidade de Santiago. A foto é de Luís Ksado e apareceu publicada nun discreto lugar a fondo de páxina no número 81 da revista Vida gallega en xaneiro de 1917.

Lembremos: Lorca tiña 18 anos a primeira vez que viaxou a Galicia. Era músico e estudante de primeiro curso de Universidade. Participaba nunha «excursión de estudio» (así era como a chamaban) dirixida polo seu mestre da Universidade de Granada Martín Domínguez Berrueta, que o levaría tamén a Castela e León, e veu acompañado por catro compañeiros de carreira (estudaban Letras e Dereito e eran algo maiores ca el, 2-3 anos): Luis Mariscal, Ricardo Gómez Ortega, Paquito L. Rodríguez e Rafael Martínez Ibáñez. Nesta imaxe aparece Federico co seu profesor (no centro), Berrueta, flanqueado este polo reitor da USC, Cleto Troncoso, e polo catedrático González Salgado.

Esta é a historia coñecida. Tamén sabemos (e contamos aquí hai meses) o impacto que produciu Santiago e Galicia no futuro poeta, que escribiría axiña varios textos sobre Compostela e sobre aquela viaxe. Pero ese impacto estenderíase tamén aos seus compañeiros de viaxe. Todos eles deixarían testemuño escrito daquela experiencia, textos que non foron apenas divulgados ata hoxe, e que centran precisamente o cerne desta nosa investigación.

O compañeiro de Lorca Luis Mariscal (terceiro pola dereita, na foto) escribía pouco despois da viaxe que, en Santiago, «todo es coherente, nada disuena aquí: el cielo grisáceo, las colinas verdes, amarillas, encuadradas por montañas oscuras». E do Obradoiro di: «Esta es sin duda la más hermosa plaza de España, comparable con las plazas artísticas de Italia y de Flandes». Tamén quedou Mariscal fascinado por Galicia: «Encantadora toda, como región, como estructura geográfica, como carácter, como población, como lengua, como música (...); es un todo indisoluble».

O almeriense Paquito L. Rodríguez, outro dos estudantes, lembraba así uns anos despois aquela estadía: «Santiago de Compostela nos acoge con su tradicional complaciencia, a la manera de aquellos rancios magnates de la vieja Castilla (...) envolviéndonos en un suave fulgor de transparencias». E Ricardo Gómez Ortega (segundo pola esquerda, a carón de Lorca), entrevistado por Ian Gibson en 1966 na súa casa de Ibiza, lembraría perfectamente diante do biógrafo do poeta a visita ao mosteiro de Conxo e como falaron con algúns internos do, daquela, chamado Manicomio.

Isto é un breve aperitivo do traballo no que ando. Porque, por riba de todo, hai proba documental de que Federico García Lorca decidiu ser escritor, precisamente, despois daquela viaxe. Nada menos.

editor@alvarellos.info

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
11 votos
Comentarios

Os compañeiros de Lorca, e Compostela