Fernando Díaz: «Aspiramos a diagnosticar antes as demencias e predicir a súa evolución»

Buscan indicadores desde o ano 2008 en persoas a partir de 50 anos, con probas psicolóxicas, de imaxe e neurolóxicas


Santiago / La Voz

«Estudamos o envellecemento san e o que cursa con deterioro cognitivo e que pode evolucionar para unha demencia, en particular a de tipo alzhéimer, a máis frecuente», afirma Fernando Díaz, profesor da Facultade de Psicoloxía. Coordina o grupo de Neurociencia cognitiva aplicada e psicoxerontoloxía, da USC e do IDIS, e é un dos directores do Estudo Compostela de Envellecemento. Os resultados e perspectivas deste traballo foron difundidos en Santiago, no recente congreso internacional de psicoxeriatría, como hai uns meses en Suecia e en Lisboa, e os últimos anos en diversas publicacións e encontros internacionais e de referencia.

-En que consiste ese estudo?

-Na primeira parte, entre 2008-2015, estudamos 876 persoas, que acudían a centros de saúde de Santiago e Vigo; e nunha segunda, iniciada en 2016 e que prevemos finalizar por volta de 2021, centrada só en Santiago, chegou a 325 persoas máis. Nas dúas, especialistas de atención primaria colaboraron coa nosa investigación derivando persoas a partir de 50 anos, que se queixaron na súa consulta de perda de memoria ou doutras funcións cognitivas.

-Non son moi novas con 50 anos?

-Non, porque diagnosticar o deterioro cognitivo, ou a demencia, canto antes se faga é mellor.

-Como investigan?

-Desde o inicio traballamos conxuntamente dous grupos de Psicoloxía: o de Psicoxerontoloxía, que dirixen Onésimo Juncos e Arturo Pereiro, e máis o que eu coordino. O primeiro que se fai é unha avaliación psicolóxica xeral, e outra específica con probas psicolóxicas. Iso serve para verificar se a persoa está san, se a pesar das queixas de memoria non ten deterioro, ou se ten deterioro cognitivo. Tamén estudamos os índices de actividade eléctrica con electroencefalografía e potenciais evocados.

-Que diferenza hai entre os dous estudos?

-Nesta segunda parte incorporamos estudos de resonancia magnética, estruturais e funcionais; e participa un grupo do servizo de e neuroloxía, que coordina José Manuel Aldrey, do CHUS, que fai probas de sangue e de líquido cefalorraquídeo cando está indicado, segundo as autorizacións da Comisión Ética de Investigación Clínica de Galicia. Esta parte é así máis ambiciosa.

-Cal é o obxectivo final?

-Co Estudo Compostela, que o designamos así para que se identifique con Santiago, aspiramos a diagnosticar antes as demencias e predicir a súa evolución.

-E como o conseguirán?

-Cos resultados das probas neuropsicolóxicas, electrofisiolóxicas, de neuroimaxe e neurolóxicas, traballamos para conseguir índices cognitivos, neurocognitivos, biolóxicos e outros, para caracterizar as persoas que poden chegar a presentar unha demencia, en particular o alzhéimer. Manexamos xa unha enorme cantidade de datos, que aumentarán cando se completen as tres avaliacións bianuais das persoas que estamos a investigar, e agora estamos coa segunda investigación bianual. Nun prazo de 2 a 3 anos confiamos ter resultados sólidos, que poidamos publicar e que contribúan a avanzar máis na mellora do diagnóstico temperá das demencias.

-Como son os resultados que publicaron até agora?

-Comprobamos como dentro do grupo de persoas que no primeiro control estaban sans unhas se mantiveron; outras evolucionaron para un deterioro cognitivo leve; e destas últimas, hai unhas que continuaron estables e outras evolucionan a demencia. Canto antes se detecte o deterioro cognitivo antes se poden aplicar diversas ferramentas terapéuticas, farmacolóxicas ou psicolóxicas, para mellorar a situación da persoa.

«Atrasar o inicio do alzhéimer aforrará moitos gastos e sufrimentos»

Fernando Díaz di que pretenden que haxa un seguimento adecuado das persoas que investigan, e aínda así hai algunhas que se desvincularon da investigación por diversas razón.

-É reversible a demencia?

-Cos coñecementos que temos hoxe, a demencia non é reversible. Posiblemente dentro dun tempo haxa novos descubrimentos que fagan iso posible; ou mellor aínda, que eviten que se produza a doenza. Hoxe podemos retrasar e ralentizar os síntomas.

-Que prioridades ten a investigación das demencias?

-Unha prioridade internacional é dar coas causas que producen o alzhéimer e outras demencias, para buscar fármacos adecuados.

-Non coñecen aínda as causas?

-Non se coñecen ben. Hai diferentes hipóteses, desde a década de 1980. A idea máis aceptada é que inciden varios factores, non unha única causa, que poden interaccionar; e esas interaccións non se coñecen suficientemente.

-Que destacaría dos avances?

-Un estudo moi interesante é o que evidencia como atrasar o inicio do alzhéimer aforrará moitos gastos e sufrimentos; se, cun diagnóstico precoz se atrasa o inicio entre 5 e 10 anos, haberá unha redución dun 50 % de casos. Iso suporía aforros importantes nos ámbitos sanitario e social, e evitaría sufrimentos a doentes e ás súas familias. E hai propostas de interese relacionadas coa alimentación e outras abordaxes.

-Teñen suficientes medios para investigar?

-Tivemos e temos financiamento do Ministerio de Economía e da Xunta. Tamén nos beneficiamos de participar en redes de investigación autonómicas e estatais. Porén, os recursos resultan moi limitados. Colegas do Canadá, onde agora realiza unha estada trimestral o noso colega Arturo Pereiro, para un estudo practicamente idéntico ao noso teñen un financiamento máis de dez veces superior.

Conoce nuestra newsletter con toda la actualidad de Santiago

Hemos creado para ti una selección de noticias de la ciudad y su área metropolitana para que las recibas en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
0 votos
Comentarios

Fernando Díaz: «Aspiramos a diagnosticar antes as demencias e predicir a súa evolución»