Paulino Novo: «O maior impacto do galego na televisión foi "JR" falándoo»

Di o filólogo que a Televisión de Galicia axudou a normalizar a lingua dun xeito definitivo


Paulino Novo leva moitos anos en Santiago, bastantes máis que na súa Meira natal, pero aínda se sente de alí. «Hai moitas teorías, algúns din que se é de onde se nace; outros onde se fai a vida; e mesmo algúns escritores que de onde se encontrou o amor, pero eu son de Meira, porque ao final é o que máis me marca». Chegou a Compostela ben novo, en cuarto de carreira tras estudar os tres primeiros no colexio universitario de Lugo. Fixo Filoloxía pero o que lle gustaba era o Dereito ou a Historia. Ao final parece que escolleu ben e mesmo se aproximou aos outros dous mundos. «A historia gústame e por iso leo moito diso, e a vida profesional levoume a ter relación co dereito laboral, pero sigo tendo a filoloxía como entretemento e traballo todos os días, ao meu nivel, investigando en galego».

Era 1984 cando comezou a súa vida universitaria en Compostela e xa desde entón colaborou como bolseiro co Instituto da Lingua Galega (ILG). E foi precisamente esta colaboración a que lle deu paso á que sería a súa vida profesional, a Compañía de Radio Televisión de Galicia. Empezou no 1985, cando catro lingüistas do ILG marcharon para alá. Nacía a primeira televisión e radio galegas, «foi unha aventura», porque o coñecemento dos xornalistas nesta lingua non era moito. «Salvo algunhas excepcións non a coñecían, había que ir creando unha lingua de comunicación». Porque estaba o galego coloquial e o culto, «pero facía falta a lingua intermedia. Un medio de comunicación ten que buscar a corrección, pero tamén o feito comunicativo».

Houbo moitas palabras que callaron no común dos galegos pero se algo lle chegou aos espectadores foi a serie americana Dallas. «O que che pode dicir calquera persoa daquela época é que o maior impacto do galego na televisión foi o personaxe de JR en galego. Eu participei nesas gravacións que se fixeron nun estudio da Coruña e xa me daba conta de que ía ser unha bomba», di Paulino.

Vocabulario que antes non se usaba pasou a formar parte dos actos públicos. Lembra este filólogo «desenvolver», un verbo que ata entón non se usaba e que despois pasou a formar parte das manifestacións habituais dos políticos. E se algún colectivo traballou por normalizar o galego di Paulino que foron os xornalistas deportivos: «Pedíannos termos galegos patrimoniais para recuperar, e así recuperamos biqueira, canear, fume de carozo, dabámoslles léxico patrimonial e eles soubéronse adaptar», conta. Tamén houbo algunha reticencia, como a de algún a dicir lámpada, ou a teima en usar medrar en lugar de crecer, «e iso que crecer é máis galego, pero a lingua non a conformamos os lingüistas, os lingüistas explicamos e dicimos o que hai, e despois lle toca aos falantes ir escollendo».

Home paseante da zona vella, gústalle porque aínda que o patrimonio cultural non cambia moito, a paisaxe humana varía case todos os días. «Gústame todo o caso vello, o bo é que a diferenza doutras cidades a paisaxe humanas cambia constantemente. Antes cada ano, pero agora cos peregrinos todos os días», explica. Deulle tempo ademais a correr un par de anos no campionato galego de ralis e a seguir investigando na lingua. Xa leu a súa tese doutora sobre o insulto en galego, un traballo que terá continuación.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
2 votos

Paulino Novo: «O maior impacto do galego na televisión foi "JR" falándoo»