A peza que falta

Margarita Ledo Andión PUEBLOGALLEGO

EL PUEBLO GALLEGO

Furgoneta con carteles animando ao voto para o referendo do estatuto de 1981
Furgoneta con carteles animando ao voto para o referendo do estatuto de 1981

Este Estatuto nada ten a ver, nin por contido nin por contexto político, nin polos actores que lle deron corpo, co plebiscitado en 1936

25 abr 2021 . Actualizado a las 05:00 h.

Indo ao pasado século cara a fin, no meu maxín instalouse unha obra que o seu autor, o guardés Jorge Barbi, fixo chamar A peza que falta, metáfora dun crebacabezas cun espazo en branco ao que lle apuxen o valor dun sinal, un oco que nos advirte que cómpre, entre todas e todos, peneirar moi fino e acertar coa peza que nos falta cando se trata de continuarmos a construír a cartografía dunha Galiza señora de decidir e dona de se negar, no dicir de Uxío Novoneyra. Serve, para tal obxectivo, a fórmula institucional que representa o Estatuto de autonomía actual?

Aínda coincidindo nominalmente, este Estatuto nada ten a ver, nin por contido nin por contexto político, nin polos actores que lle deron corpo, co plebiscitado en 1936, con aquel que ficará sen desenvolver a resultas do golpe de Estado contra a legalidade republicana. Non houbo, xa que logo, restitución no que debera ter sido un pacto federal e, por iso, a pesares do respecto que merecen as persoas ou determinadas medidas que deron pé, por falar dende o meu ámbito, á creación de medios de comunicación públicos, ao fomento do cinema ou á -malfadada- Lei de Normalización Lingüística, o resultado xeral do modo en que este Estatuto se desenvolveu é preocupante.

Velaí un posíbel retrato: perda demográfica directa e inducida, coa expulsión de milleiros de persoas mozas, formadas ao máis alto nivel que, por exemplo, pasan a render noutras economías; perda da propiedade e desleixo na decisión política sobre recuperar recursos tan valiosos como a auga ou a enerxía; entrega -a prezo de saldo- do aforro á banca privada; esmiuzamento, un a un, de cada sector, a comezar por aquel eufemismo que se presentou como reconversión industrial; pasividade dos chamados profesionais e intelectuais canto a toma de posición no debate público; marxinación calculada -dende o ensino ao dispositivo administrativo-xudicial e informativo- para a lingua galega, unha singularidade construída ao longo do tempo e que nos une como comunitas, ate o punto de sermos albo da reprimenda en continuo do mesmísimo Consello de Europa.