«O galego é un latín moderno»

Un profesor do IES Sánchez Cantón busca familias léxicas plurilingües


Xosé Luís Janeiro Espiñeiro (Bugarín, Cerdedo, 1962) di que a súa afección por «xuntar palabras» vén de sempre. Este profesor de galego do IES Sánchez Cantón de Pontevedra ten en marcha un proxecto co que só busca espertar a curiosidade, primeiro dos seus alumnos e despois de todo aquel que sinta interese. Só verbas é como lle chama. É un traballo inédito que leva xa un cento de entradas e que non ten fin.

«O meu primeiro lector foi Anxo González Guerra», comenta Xosé Luis no paraninfo do instituto. Gónzalez Guerra, recén xubilado, é un referente no ensino do galego para moitas xeracións de pontevedreses que pasaron polas aulas do Sánchez Cantón. «O único que fago é xuntar palabras. As palabras están aí, eu procuro buscar relacións de afinidade semántica, léxica ou morfolóxica. Sempre se pensa en familias léxicas dentro dunha mesma lingua, e eu procurei buscar familias léxicas plurilingües», explica Xosé Luís.

Este profesor, que tamén dá clases como asociado nun mestrado da Facultade de Tradución e Interpretación da Universidade de Vigo, sostén que a lingua é unha ponte para achegar coñecemento. E a galega ten moitas potencialidades. Tantas que el di que «o galego é un latín moderno». «A gramática pode resultar aburrida, pero soltas unha referencia deste tipo na clase e captas a súa atención». O autor deixa claro que Só verbas non é un dicionario nin pretende selo. Tampouco un traballo científico. Engade que é «unha escolma que seguramente terá moitos erros». «Aínda que non somos filólogos, todos somos lingüistas innatos... Digamos que é un enredo, unha obra que non existe e que me gustaría ler», aclara.

Nese camiño que percorre en cada entrada, partindo dunha forma galega, Xosé Luís busca sempre dar vida a palabras que están «en perigo de reemprazamento ou de extinción». «Caen no esquecemento e non o merecen», di. Como exemplo pon mol, unha palabra que el escoitoulle aos seus avós. «Mol significa suave ou brando, pero está en desuso. Moitas veces pasa porque se adapta a forma castelá ou porque teñen un sinónimo máis coincidente co castelán», relata.

Como defensor das linguas, di que cada palabra que se perde é un matiz que se perde. «Van ligadas ao mundo, ademais do que teñen de herdanza cultural e facultade cognitiva». ¿E como reaccionan os seus alumnos a este xogo de palabras? En xeral, moi ben. As anécdotas son moitas. «Escoitas, ??profe, e que nos deixas flasheados??. Así que haberá que incorporar flash».

Entre esas cen entradas figura xiringa. Conta o profesor que de orixe grega (syringis) pronto foi latinizada en siringa. Orixinariamente tiña os significados de «cana» e de «frauta», e o vocablo galego ten moitas concomitancias formais co catalán, éuskaro, italiano, francés ou inglés.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
2 votos

«O galego é un latín moderno»