Aprender historia da España contemporánea

Lourenzo Fernández Prieto
Lourenzo Fernández Prieto MAÑANA EMPEZA HOXE

OPINIÓN

12 abr 2022 . Actualizado a las 05:00 h.

A materia de historia no currículo do bacharelato está a debate. Algo teño que dicir do meu choio. A historia como pasado colectivo ten diferentes tratamentos que non convén confundir, o literario é un dos máis recorrentes e exitosos, pero é ficción mesmo con fundamento; a reliquia e a colección de antigüidades teñen soporte material, a diferenza da memoria social e individual do pasado que todos posuímos porque as sociedades somos historia: nada sabemos de mañá, só de onte.

A historia pode ser o instrumento máis doado para conformar identidades pechadas ou o máis fundamentado para entender o mundo global no que vivimos, a materia máis memorística ou o máis útil para razoar causalidades e comprender procesos económicos e sociais no longo prazo, a máis alecionadora sinalando inimigos eternos ou a máis liberadora explicando as capacidades de transformación das sociedades, rescatando o papel das mulleres ou o do campesiñado devanceiro.

A historia cumpre unha función nas ditaduras e outra nas democracias. Coñecemos as dúas. Dende a LXE de 1970 estudouse unha Historia do Mundo Contemporáneo no curso previo á universidade. A referencia que se facía ao estudo da Xeografía e a Historia de bacharelato naquela lei xa indicaba (artigo 24, c) unha «preferente atención a España e aos pobos hispánicos», nun aprezo da diversidade que algúns herdeiros do franquismo final negan hoxe. Moitos dos que len isto lembrarán os tempos en que era imposible chegar a estudar o século XX español que viña no temario. Era máis seguro falar de fóra e de lonxe. En democracia, até despois da LOXSE de 1990 non se comezou a estudar en COU Historia Contemporánea de España: revolucións liberais, democracias, repúblicas, ditaduras.