Na morte dun cronista da Galicia real


José Antonio Durán foi historiador pero gustaba de titular Crónicas os seus traballos. Ademais de historiador foi moitas outras cousas e sempre un emprendedor do coñecemento do pasado e dos formatos para divulgalo. Empezou co libro e rematou co blog, pasando polo vídeo e os artigos de xornal. As súas Historias con data para a TV foron do mellor que nunca se fixo. Tamén foi durante unha longa época un activísimo colaborador deste xornal. Castelao, o agrarismo, as xenealoxías das elites políticas galegas e a historia do xornalismo galego foron algúns dos campos que traballou. Sabíao todo, literalmente, dos últimos dous séculos deste país. Finou hai uns días pero quédanos unha inmensa obra que axuda a iluminar o coñecemento do pasado sen prexuízos.

De todos os seus traballos, que foron moitos, o que sempre me pareceu máis decisivo foi El problema agrario de Galicia, publicado en 1981 naquela magnífica revista do Ministerio de Agricultura que se chamou Agricultura y Sociedad. Durán tiña moi boa man para os títulos e os subtítulos. O mellor daquel traballo foi precisamente o subtítulo: Otro proceso de cambio por derribo que o dicía todo. Grandísimo coñecedor do pasado, neste traballo que case ten catro décadas viña explicar que o mundo rural galego no se merecía aquel presente desenrolista e destrutivo que se lle estaba facendo dende vinte anos antes. Foi dos primeiros en entender que o pasado contemporáneo do mundo rural galego -que el tan ben coñecía- merecía e debía aspirar a outro presente, coherente coa capacidade emprendedora que a sociedade rural despregara antes da Guerra Civil. Progresista e amigo do cambio foi dos primeiros en recoñecer e explicar coherentemente que o mundo rural galego non estaba a desenvolverse senón a ser destruído. Fíxoo cando case ninguén o vía, cando as concentracións parcelarias, a obsesiva redimensión das explotacións ou a substitución do esterco e o alimento producido na casa por insumos mercados fora da explotación eran a folla de ruta inconfundible dun presente cheo de montes que arden e explotacións gandeiras insustentables sen terra.

Poucos coma el entenderon a forza creativa do rural galego e como a cidade nunca puido entenderse aquí sen o rural. Cando nos descubría ao primeiro Castelao, a Portela Valladares ou a Valeriano Villanueva amosábanos un país de labregos hoxe desaparecido pero que aínda seguía a resistir mentres el escribía as súas obras máis senlleiras. Foi un mestre para moitos historiadores mozos e un amigo sempre disposto a colaborar. A terra seralle lene e a memoria fecunda.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
10 votos
Comentarios

Na morte dun cronista da Galicia real