Cen anos con Isaac


Hai poucas semanas reunímonos un grupo de amigos no castelo de Santa Cruz, en Oleiros, para lembrar a Isaac Díaz Pardo. Onte cumpríronse cen anos do seu nacemento en Santiago de Compostela, na rúa das Hortas, na chamada casa de Tumbona, onde o seu pai, Camilo Díaz Baliño, tiña o seu obradoiro de artista. ¡Cen anos! Non vou repasar a biografía nin os méritos de Díaz Pardo, de quen estes días tanto se fala. Aqueles que o tratamos sabemos da súa xenerosidade, da súa xenialidade, do seu compromiso con Galicia e mesmo da súa personalidade certamente senlleira e, en moitos aspectos, inclasificable. Non todo foron acertos, pois tal é a condición humana, pero o balance da súa vida pertence a esa xeración que algunha vez eu mesmo califiquei de xigantes, pola pegada decisiva que deixaron en nós.

Daquela, en Oleiros, onde se inaugurou unha exposición permanente dedicada a Isaac, falei da memoria, da importancia que Díaz Pardo lle daba á memoria. Velaí ese magnifico tesouro editorial que é a colección de Documentos para a Historia Contemporánea de Galicia (Ediciós do Castro) e tantas outras iniciativas súas: memoria que Isaac consideraba alicerce, xermolo, fundamental para a construción de calquera proxecto de futuro. Memoria non para instalarnos no pasado, coma quen traballa a arqueoloxía, senón para afincar ben as pedras e elevarnos. Non sei se vos decatastes de que nas propostas arquitectónicas do noso personaxe sempre hai unha escaleira: unha escaleira que ascende e que ás veces mesmo se perde na altura, sen que pareza que leve a ningures. Neira Vilas, que tantas horas compartiu con Díaz Pardo, en Arxentina e en Compostela, salientaba especialmente esta características, que case é unha sinatura, unha marca de identidade. Primeiro instalaba a escaleira e logo, arredor da escaleira, ía levantando o edificio. Mesmo sen que ás veces houbese un remate previsto, coma quen sabe que a obra non conclúe nunca, nace para continuar, para ser continuada.

Unha das grandes eivas (ou catástrofes) da obra de Isaac Díaz Pardo foi precisamente o seu final inconcluso, ou frustrante. O proxecto Sargadelos, con toda a ambiciosa grandeza que encarnaba (e transmitía), deixouno fóra de xogo contra o final da súa vida. Motivo para a reflexión. O Consello da Cultura Galega difunde estes días en edición dixital a correspondencia entre Díaz Pardo e Luís Seoane, o outro gran artífice daquel proxecto. Nalgunhas desas cartas hai claves que acaso podemos interpretar. Mais a obra fica aí, e a súa memoria, e o seu exemplo. A primeira vez que vin un cadro de Isaac Díaz Pardo foi o retrato dunha fermosa muller galega, adobiada con pano na cabeza e arracadas, presidindo o despacho de Valentín Paz Andrade, na rúa Policarpo Sanz, en Vigo. O máis impresionante do retrato eran os ollos: luminosos, grandes, esculcadores. Os ollos de Isaac.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
9 votos
Comentarios

Cen anos con Isaac