Centenario do poeta encadeado


Oluns pasado, 20 de xaneiro, cumpriría Marcos Ana cen anos. Tiña case 97 cando morreu, en Madrid, o 24 de novembro de 2016. Asombra esa lonxevidade nun home que pasou 23 anos nas prisións franquistas en tempos tan ríspitos naquel inhumano sistema penitenciario (1939-1961). Chamábase este cidadán español Fernando Macarro Castillo, fillo de Marcos e Ana, binomio que foi o seu nome literario e axiña o nome habitual para parentes, amigos e camaradas.

Eu coñecino en Moscova, nun Congreso da Paz, no verán de 1962. El gozaba, nesas datas, dos seus primeiros meses de liberdade, que aproveitou eficazmente, en varios países de Europa e América, para facer saber, a tirios e a troianos, que na España de Franco había centos de presos políticos indefensos xudicialmente e en míseras condicións. No hotel Ucraína da capital soviética, José Agustín Goytisolo, Ricard Salvat e mais eu asistimos a conversas nas que o poeta Marcos Ana era un prosista cheo de paixón, de optimismo e de saber, nunha prosa nunca revanchista.

Non sei se Marcos Ana naceu poeta pero sabemos que se fixo poeta, xa con algúns anos de cárcere, naquel sórdido universo entre reixas. Xa aquí é inevitable a vella definición: a poesía é unha defensa contra as ofensas da vida. Na prisión non só fixo poesía persoal, senón que colaborou con algúns compañeiros de ideario e infortunios para construír unha peza de teatro sobre Miguel Hernández que se representou, clandestinamente, no Penal de Burgos no outono de 1960. O único exemplar existente desa peza, Sino sangriento, saíu, «milagrosamente», da prisión, e no ano 2007 o Grupo Marte (Madrid) fixo unha edición moi coidada e fidedigna (eu falei dela, no seu día, en La Voz de Galicia).

A poesía de Marcos Ana abrolla da súa vida e da vida dos que sofren a historia e nunca perden a esperanza. Xa en 1956, na prisión de Burgos, escribía: «Mi vida, /os la puedo contar en dos palabras: / un patio y un trocito de cielo / por donde a veces pasan / unha nube perdida / y algún pájaro huyendo de sus alas». O patio -o patio carcerario- é tema recorrente, excelso no poema que titulou Mi corazón es patio e que finaliza con estes dous versos: «Un patio donde giran / los hombres sin descanso».

En Galicia, desde o ano 2003, Marcos Ana conta cun grupo moi numeroso de admiradores e tamén de lectores. Nesa data presentouno en Oleiros a profesora Carmen Becerra coa súa sabia, sobria e convincente oratoria, e nesa data Mini e Mero estrearon, como canción, a versión galega do poema Decidme cómo es un árbol. Agora estamos á espera de que se publique a monografía de Francisco Novoa Blanco Marcos Ana: Palabra, prisión y vida. Trátase dun traballo de mestrado que dirixiu, na Universidade da Coruña, a profesora Olivia Rodríguez.

Pois ben, a TVE, dun Goberno que conta con dous ministros comunistas, non foi quen de lembrar o nome deste extraordinario cidadán e gran poeta no día do seu centenario. A omisión é grave, e non sería menor no caso de que a TVE estivese dirixida pola dereita.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
3 votos
Comentarios

Centenario do poeta encadeado