Anita Prestes: nacer nun campo nazi


Na miña vida de lector dedico boa parte do tempo aos libros memorialísticos. De outubro do 2019 é o último que lin: Viver é tomar partido. Memórias, publicado na editorial Boitempo de São Paulo. A autora, de 83 anos e de vida tan rica como arriscada, non só conta as súas experiencias de militante comunista, senón o tecido de sucesos e circunstancias da esquerda brasileira, nomeadamente do Partido Comunista no Brasil (dous, desde hai anos). Non escasean neste volume os documentos valiosos, pois a autora, alén de militante, é historiadora de profesión (e con estudos universitarios de Química).

Chámase a nosa incitante memorialista Anita Leocadia Prestes, cun apelido, Prestes, que aínda é mítico hoxe, no mundo enteiro, alí onde as deusas da Memoria non esquecen o nome dos seres humanos que protagonizaron xestas como a inmortalizada polo gran novelista Jorge Amado no libro O cavaleiro da Esperança: vida de Luís Carlos Prestes (1942).

Anita naceu o 27 de novembro de 1936 na prisión, en Berlín, de Berninmstrasse, onde a nai, Olga Benario, alemá, «xudía e perigosa comunista», ingresara pouco antes, grávida de sete meses. Foi a Gestapo, en conivencia coa ditadura de Getúlio Vargas, a responsable da súa extradición e do seu encadeamento. O seu home, Luiz Carlos Prestes, estaba, nesa altura, atado de pes e mans nunha prisión brasileira. Olga Benario, con escolta nazi, viaxou á Alemaña de Hitler nun cargueiro chamado La Coruña. Cando nace a súa filla, Olga, militante sempre, rexístraa co nome de Anita Leocadia, homenaxe a dúas mulleres fortes: Anita Garibaldi e Leocadia Prestes, a súa avoa, tan comprometida no Comité Prestes, coa liberación do mítico loitador brasileiro e de tantos e tantos antifascistas, nomeadamente coa súa nora Olga Benario. Aínda así, esta cidadá alemá foi gaseada no campo de concentración de Ravensbrück en abril de 1942 (nese mesmo campo estivo á beira da morte, tres anos despois, unha heroica galega: Mercedes Núñez Targa). Tamén é certo que Leocadia Prestes e os seus colaboradores organizaron unha campaña de solidariedade mundial para ripar das gadoupas nazis a Anita, que tiña catorce meses cando foi entregada á súa familia. É a propia Anita, nestas memorias, a que afirma: «Considero[me] filha da solidariedade internacional». Pouco despois, en outubro de 1938, Anita, a súa avoa Leocadia e a súa tía Lygia son acollidas en México polo presidente Lázaro Cárdenas. Nesas datas, pouco saben de Luiz Carlos, preso no Brasil, e de Olga Benario, aínda viva nun campo de concentración nazi. Foi nese tempo, en 1940, cando unha poeta cubana, Mirta Aguirre, escribiu o Romance de Anita Prestes, con versos dignos da súa mellor musa infantil. É a poeta que, dous anos antes, tras coñecer a Castelao en Cuba, escribiu conmovedores poemas nas follas en branco dun exemplar do álbum Galicia mártir.

Oitenta anos despois, Anita Leocadia Prestes evoca tanto horror e tanto sufrimento nunhas memorias que titulou Viver é tomar partido, expresión do poeta e dramaturgo alemán Hebbel. Dalgún xeito, Anita estaba condenada a tomar partido antes de nacer.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
4 votos
Comentarios

Anita Prestes: nacer nun campo nazi