Bandas, bandos e coalicións


O que está pasando en España merece ser pensado historicamente. Por un lado, a reiterada incapacidade da esquerda estatal para acordar un Goberno central de coalición. Por outro, a facilidade de entenderse das tres dereitas pese ás súas distancias, moito máis evidentes observadas a escala europea. E tamén a capacidade para pactar entre a esquerda estatal e os nacionalistas cataláns, galegos ou vascos, pese a todas as críticas e os atrancos contra eses pactos, cun último e revelador episodio en Navarra. Estas tres lóxicas de acordos posibles e imposibles responden a razóns moito menos conxunturais do que aparentan.

A variable esquerda e dereita aséntase na diferenza entre aristócratas (tories) e plebeos (whigs) cando o parlamentarismo moderno foi inventado na Corte inglesa, por moito que o nome proceda da Revolución francesa un século despois. Agás cando os fascismos dos anos trinta quixeron superala e os soviéticos a eliminaron, a diferenza esquerda-dereita estableceu os bandos políticos no mundo contemporáneo. No Estado español definiuse coa radical distinción entre liberais e absolutistas nas Cortes de Cádiz, prolongada coma un furuncho pola oposición armada dos carlistas en catro guerras civís ao longo dun século. No liberalismo parlamentario español, carlistas á parte -unha banda, esta si, sempre presente-, recreáronse as dialécticas dereita-esquerda entre moderados e progresistas, monárquicos e republicanos, co engarce entre estes últimos dunha esquerda socialista e operaria electoralmente moi débil ata 1918.

O que non houbo no caso español foi ningunha guerra, despois de 1808, que obrigase a superar as diferenzas esquerda-dereita cun obxectivo patriótico. E nótase. A cara da ausencia do Estado español nas dúas guerras mundiais do século XX tivo como cruz outra guerra civil máis, que proxectada ata hoxe estableceu unha escisión histórica entre golpistas e antigolpistas, demócratas exiliados e acomodados á ditadura, franquistas e antifranquistas. Explicouno moi ben Manuel Valls por pasiva, cando dixo que «España non tivo un 1945 pero tivo un 1936», cunha clara conciencia europea antifascista pero demostrando que non entendeu -a diferenza do seu excorrelixionario De Quinto- como se constrúen historicamente os bandos na política española.

Para superar a fractura franquismo-antifranquismo, que actúa por debaixo da esquerda-dereita, nas últimas décadas tentouse establecer un bando constitucionalista (partidos estatais) fronte a outro supostamente anticonstitucional (partidos territoriais). Usouse como argumento a experiencia de Euskadi contra ETA, pero confundindo a memoria da liberal Restauración cos bandos armados de carlistas e isabelinos, nun desafortunado uso do pasado que esquecía a ditadura. Os pactos destes días demostran que a escisión franquismo-antifranquismo segue sendo decisiva porque socialistas, peneuvistas, republicanos e mesmo Bildu comparten esa historia. A reiterada frustración dun pacto PSOE-Podemos evidencia por contra como resiste a recente fractura cortesá e restauracionista entre constitucionalistas e non constitucionalistas; tamén que Podemos non ocupa lugar na historia.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
12 votos
Comentarios

Bandas, bandos e coalicións