Castelao como mito e a política


A semana pasada xuntáronse varios centos de persoas na presentación dun libro en Santiago. Un acontecemento infrecuente. Foi no Museo do Pobo Galego e o libro era o primeiro tomo da biografía de Castelao elaborada por Miguel Anxo Seixas Seoane. «Non fun eu, foi Castelao!», defendeuse o autor abafado polo éxito de convocatoria. Leva razón. O poder do mito de Castelao, finado hai case sete décadas, é aínda maior que o de Rosalía. Explicar ese mito é unha das chaves da biografía do Seixas.

Aínda que foi artista, escritor e moitas cousas máis, o mito de Castelao vén da súa acción política, convertida nun modelo ideal de compromiso co país, honestidade e entrega ás conviccións: persecución, exilio e morte incluídas. Os modelos biográficos do pasado tenden a guiar comportamentos, sobre todo no caso das elites políticas. Lenin, Churchill ou Azaña son exemplos disto no século XX. Castelao, por contra, é un mito popular que non funciona como modelo de comportamento na elite política galega, menos aínda para a nacionalista. A falta de irmandade e as contas sen saldar son a norma no nacionalismo galego na última década, reproducindo comportamentos que no tempo crucial da Transición o levaron case á irrelevancia política. Non se viviu así, pero así foi, visto na distancia do tempo e dende o punto da vista dos votos dos cidadáns: grande influencia con escasas consecuencias políticas duradeiras.

A ausencia hoxe dun proxecto estratéxico de longo prazo para o país marca a diferenza entre o actual galeguismo e aquel que fixo a Castelao deixar de ser artista para converterse no político máis importante da historia do nacionalismo. O máis votado, o máis lembrado, o máis icónico. Nos anos trinta, lograr un Estatuto para construír política e institucionalmente o país foi o motor da primeira xeración nacionalista. Lográrono e legáronlle ao país un Estatuto sen sequera chegaren a velo: fusilados, mortos ou exiliados, todos eles. Cal é hoxe en día o motor estratéxico do nacionalismo en Galicia? Se algún partido o sabe debe ser un segredo moi secreto. Non parece que sexa lograr unha maioría para construír o país dende o goberno da Xunta, menos aínda establecer alianzas para logralo. Nin a utopía arredista forma parte de ningún programa de longo prazo.

Non foi Castelao o político máis poderoso da Galicia republicana, título que habería que darlle a Casares Quiroga, pero conquistou o imaxinario colectivo e aí reside a forza do que foi. O mito non provén da cultura, senón da política democrática e da súa capacidade para concitar adhesións cidadás, onte e hoxe. Non foi o mellor escritor, nin o mellor pintor, tampouco presidente da Academia. Só foi deputado e ministro do Goberno da República no exilio en 1947. A acción política levouno ao Olimpo popular. Castelao tivo que sufrir a distancia de Filgueira ou a negación medorenta de Risco, foi quen de superalos dende a irmandade e despois de morrer dende o mito. O Seixas, doutor en Historia con esta tese sobre Castelao e comunicador en soportes varios, indagou durante dúas décadas todo sobre o Castelao. Léase para ter modelos. Hai que o ler.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
26 votos
Comentarios

Castelao como mito e a política