Rebelión?


Non se pode negar a gravidade do acontecido en Cataluña entre setembro e outubro do ano 2017, pero tampouco se pode esaxerar. As leis teñen moitas respostas para os problemas que van xurdindo na sociedade, e a resposta do dereito penal é a última, a máis extrema, e, porén, hai que reservala para situacións que non poidan atopar outra solución.

Neste caso, observado con frialdade e sen emocións, é dicir, coa mirada dun estranxeiro, o que aconteceu foi que uns políticos querían consultar aos cataláns sobre a independencia do territorio onde viven. Sabían que non tiñan a competencia para facelo, porque quen si a tiña, o Goberno español, negou esa posibilidade. A partir de aquí, as opcións eran só dúas: ou ben os políticos cataláns acataban o que dicía o Goberno ou acudían a unha moi discutible lexitimidade democrática por enriba das leis, para preguntar á xente coma se fixesen unha enquisa.

Escolleron o segundo camiño, e fixérono do peor xeito posible, curiosamente querendo facer as cousas formalmente ben. Por iso aprobaron dúas leis, prescindindo do procedemento parlamentario, para celebrar o referendo e garantir os seus resultados.

O Tribunal Constitucional respondeu coa suspensión das leis, pero o referendo celebrouse igualmente sen as garantías democráticas que daban esas leis. Nestas condicións, o resultado da consulta claramente non foi válido.

Puigdemont estivo a piques de convocar eleccións autonómicas, pero finalmente propiciou unha inefectiva declaración parlamentaria de independencia de Cataluña. Os poderes españois suspenderon poucas horas despois a autonomía. Non houbo a máis mínima resistencia. Todo o poder foi asumido inmediatamente pola Moncloa dende Madrid. Despois, o único que o Goberno atopou nos funcionarios cataláns foi colaboración.

Fixo falta o dereito penal para normalizar a situación? Non. As autoridades autonómicas exerceron violencia e retiveron o poder despois do 155? Non. A única violencia veu da forza policial, tentando en balde impedir a votación. De feito, esa forza cesou tan pronto como saíron as primeiras imaxes que impactaron a prensa mundial, porque a policía non reprimía a persoas que organizaran unha revolución violenta, senón a cidadáns que só querían votar. En realidade, o «referendo» foi finalmente unha simple mobilización cidadá coma calquera manifestación ou acto reivindicativo, sen ningún efecto xurídico. Así o viron os xuíces alemáns, sen que houbera violencia propia de calquera insurrección

?lumes, barricadas, saqueos, etcétera? e por iso ditaminaron que non houbo rebelión. O que dirá o Tribunal Supremo está por ver.

Autor Jordi Nieva Fenoll Catedrático de Dereito Procesal da Universitat de Barcelona

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
5 votos
Comentarios

Rebelión?