Baroja e Cela


Tense dito que Pío Baroja nunca tivo un especial cariño polos galegos, como se deduce dalgunhas declaración súas. «Que xente! -dixo nun caso-. Casares Quiroga nin sequera ten a malicia e a suspicacia do aldeán galego». Pero Camilo José Cela, que o coñeceu ben e que capitaneou o seu enterro, discrepaba disto e chamáballe «oso vascongado» polo xenio revirado que ás veces amosaba e que, de certo, ocultaba a tenrura do seu fondo de home solitario que criticaba sen dó a Quevedo, Galdós, Valéry, Velázquez, Rembrandt e a todo o que lle cadrase, conforme aos seus propios criterios.

Camilo José Cela coñeceuno en 1940, un ano despois de que rematase a Guerra Civil. O escritor galego, que xa daquela se dicía discípulo e amigo do vasco, acabou por pedirlle un prólogo para a súa primeira novela, La familia de Pascual Duarte (1942). Pío Baroja respondeulle con rotundidade: «Eu non lle fago o prólogo, porque non teño ganas de ir ao cárcere nin con vostede nin con ninguén». E non houbo tal texto. Pero Cela, lonxe de irritarse, seguiu proclamándose discípulo daquel rosmón da xeración do 98.

O escritor vasco morreu en Madrid o 30 de outubro de 1956 e no seu enterro estiveron un grupo de escritores, entre os que destacaban Ernest Hemingway, que o visitara na súa casa uns días antes, e o propio Camilo José Cela, que baixou o féretro con tres compañeiros e puxo orde na despedida (non puido asistir outro admirador de Baroja, o escritor John Dos Passos, que fora quen lle aconsellara a Hemingway que o lese). O caso é que alí, no cemiterio civil de Madrid, din que enterrado como ateo, quedaron os seus restos, sen que a prensa franquista lle dedicase a atención debida.

Terminada a cerimonia, Cela acordouse de que vira á entrada do cemiterio a tumba do socialista Pablo Iglesias, moi descoidada. Falou co xornalista vilalbés Antonio D. Olano e díxolle: «Viches como está a tumba de Pablo Iglesias, sen unha flor nin nada? Don Pío ten hoxe moitas coroas. Non sería pecado coller unhas flores e levarllas ao noso paisano». E ambos os dous puxeron mans á obra e limparon e adornaron o lugar. Se don Pío puido velos desde o outro mundo, seguro que mellorou a opinión que tiña dos galegos.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
18 votos
Comentarios

Baroja e Cela