Identificar ditaduras non é tan doado como os liberais sobrevidos proclaman. Será por iso que o cinema norteamericano trata de cote o asunto de como poden perderse as liberdades, como un presidente pode apedrar os seus poderes a prol do autoritarismo e a arbitrariedade, como o sistema pode manipularse para recortar dereitos. O presidente tolo que acaba coa democracia é un tema recorrente na tradición súa fílmica. Sempre están preparándose para identificar e evitar a ditadura e agás a de Hoover co FBI ou cando o macarthismo, non tiveron ningunha con tal nome.

 Non foi doado para a dereita europea que caeu na rede de ditadores varios nos anos trinta, de Mussolini a Franco. Tampouco para certa esquerda. Largo Caballero colaborou con Primo de Rivera co argumento de que, dando igual un Goberno burgués ca outro ,polo menos aquel creaba un Ministerio de Traballo e máis os xurados mixtos. Mais clarividente foi A. Pestaña ao rexeitar que o anarcosindicalismo formara parte da III Internacional, despois de coñecer a revolución bolxevique en 1920. Tamén houbo comunistas como A. Nin que identificaron a ditadura na evolución soviética con Stalin e escribiu en 1930 un clarividente libro titulado Les dictadures dels nostres dies.

Venezuela é un país rico con grandes diferenzas de clase e riqueza e grandes bolsas de pobreza que un pode ver nos ranchitos que enchen os outeiros de Caracas. Moitos que, como o meu avó, chegaron alí fuxindo do golpe e a persecución franquista, sabían de sobra distinguir ditadura e democracia. Os seus fillos tamén. Coñeceron a democracia breve de Rómulo Gallegos e a longa e brutal ditadura posterior. Un daqueles exiliados, Santiago Ruesta, mandou fóra a súa filla, alumna do grande García Bacca, cando soubo da revolta estudantil contra a ditadura. Daquela o ditador Pérez Jiménez contratara ao mellor relator da ditadura franquista para intentar adornar a súa. Pero onde trunfaron os exiliados fracasou C. J. Cela, o home do falanxista Juan Aparicio, mestre de moitos que Inda nos atordoan hoxe coas súas manipulacións.

Hai distintas formas de concibir a democracia ao longo do mundo e do tempo. O réxime que hai hoxe en Venezuela non encaixa en ningunha delas. Non pode ser unha democracia cando non se aceptan os resultados dunhas eleccións e se convocan outras para facer xogo revolto; cando se pasa dun sistema electoral libre, universal e directo a outro estamental; menos aínda cando nesas eleccións vota unha mínima parte do censo. O que Maduro ofrece na Constituínte é o que todos os antifranquistas, exiliados ou non, rexeitaron: unha forma de democracia orgánica e corporativa inaceptable só coñecida nas ditaduras.

As esquerdas americanas buscaron modelos democráticos inclusivos nas últimas décadas en Ecuador ou Bolivia. Lula e Mujica tampouco nunca fixeron o que ven de facer Maduro. Nin Allende. Ula a diferenza? Ao cabo tiña razón a tía Raquel cando lle preguntei por Chávez nos seus comezos: «Militar e golpista, que democracia podemos agardar?»

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
39 votos
Comentarios

Venezuela e ditadura