Einstein en Galicia

Francisco Díaz-Fierros DE COTÍO

OPINIÓN

04 jul 2017 . Actualizado a las 05:00 h.

Nesta primavera cumpríronse cen anos da publicación máis coñecida de Einstein A teoría restrinxida e xeral da relatividade, da que se fixeron, ata o ano 2015, 407 edicións e foi traducida a 10 idiomas. A razón de semellante éxito estaba en que foi o único texto que o coñecido científico escribiu con afán divulgador, tentando achegar a teoría da relatividade ao gran público. Con tal motivo, o Consello da Cultura Galega vén de editar a súa tradución ao galego, que se suma a esa morea de edicións e traducións que viron a luz ao longo desta centuria. Einstein estivo fisicamente en Galicia no ano 1925 nunha viaxe que fixo a Hispanoamérica, polo que puido aproveitar as escalas do barco nos portos galegos para pasear pola Coruña e admirar a paisaxe das illas Cíes. Pero con motivo da edición en galego da súa obra interésame máis falar da súa presenza simbólica a partir da percepción das súas teorías.

 

Galicia coñeceu a existencia deste persoeiro e das súas teorías case ao tempo que a súa popularidade comezaba a ser un fenómeno de alcance mundial, como consecuencia da demostración das súas formulacións a partir das medidas realizadas no eclipse do ano 1919. Só un ano despois, cando se comezaba a falar del en España, o xornal de Lugo El Norte de Galicia publicaba unha tradución de Flammarion sobre a teoría de relatividade. E ao ano seguinte, o enxeñeiro Xosé Fernández España impartía na Coruña, na Unión Recreativa de Artesanos, unha conferencia sobre a relatividade e en Vigo, o farmacéutico Xulio Segovia Lapique, na inauguración de curso da Escola de Artes e Oficios, dedicáballe un amplo espazo a esta temática.

A visita de Einstein a España no mes de marzo de 1923 proxectou a súa popularidade ata puntos non acadados nunca neste país por un home de ciencia. «Todo el mundo admiraba a Einstein, pero pocos, incluido yo mismo, sabíamos por qué», escribía o xenial Julio Camba. Destaca con iso o contraste que existía entre o nivel de gran acontecemento social que supuxo o seu paso por Barcelona, Madrid e Zaragoza e a ignorancia xeneralizada que se manifestaba na comprensión das súas teorías. Posiblememente foi o primeiro exemplo español do que se deu en chamar despois «O Grande Espectáculo da Ciencia».