Galego: políticas e leis ou xente?

Ignacio Carlos Martínez FIRMA INVITADA

OPINIÓN

03 may 2015 . Actualizado a las 05:00 h.

Eu non son galegofalante nativo, pero aprendino aos pouquiños oíndoo de cando en vez naquelas vizosas aldeas case medievais da Galicia de sempre. Aquel galego levaba castellanismos traídos polo vento do tempo que xa antes convertera o latín en romance. Non tiña medievalismos recuperados nin palabras cociñadas ás présas no microondas pra soaren máis galegas. E o pouso da súa vida milenaria facíao rexo.

Nestes momentos sácase á luz e discútese a súa posible morte próxima vaticinada xa no 1973 no informe dramático do actual presidente da RAG. Cúlpase aos políticos, a leis que eles non promulgan. O paradoxo é que durante a parte máis grande da súa existencia o galego viviu sen lei protectora nin dereito ningún, primeiro porque nos tempos remotos as linguas que falaba a xente non se regulaban desde o poder, e segundo porque cando se empezaron a regular a regulación foi mínima. Así, a prohibición do galego na escola era pra alí aprenderen castellano rapaces que non o mamaban na casa nin fóra dela, o reverso da situación de agora, con galego na escola! pedido e fóra a piques de perdido. O castellano así aprendido utilizábano despois cando o necesitaban, pero sen deixar o seu galego nativo que pasaban aos fillos de xeito espontáneo. E así nunha cadea daquela sen fin que aseguraba vida continua pró galego.

Hai agora medio século e algo a fronteira entre a aldea e a cidade comezou a se esfumar, os da aldea deixándoa pola cidade cada vez máis a eito, e as cousas da cidade, tamén o castellano, chegando máis á aldea polos modernos medios de comunicación e o mellor transporte. A cidade galega falaba (e fala) castellano, e quen non o falaba ou o falaba mal ou con exceso de acento atopábase en desvantaxe case insuperable. Por iso pasáronse ao castellano, os pais non de todo por ser difícil a unha idade xa madura, pero prós fillos doado coa inmersión diaria que lles daba a vida. E o galego comezou a se desangrar. A sangría continúa, o intermitente ensino bilingüe ofrece apenas unha pequena transfusión que non xermola.