O señor Filgueira


Na marea da semana pasada falei de Pontevedra, a miña vila, o meu territorio da infancia, onde afincan todas as patrias, segundo dixo o poeta, e ao evocar a ringleira de ilustres señores das letras (e señoras) que dun xeito ou doutro habitaron ou participaron na vida histórica da cidade: Castelao, Valle-Inclán, Torrente Ballester, Paz Andrade, un lapsus de memoria, que non de afectos, deixou fóra a Filgueira Valverde, a quen este ano a RAG dedica o Dia das Letras Galegas. Para nós, alumnos do Instituto nos primeiros anos 60, era o señor Filgueira. Tamén era o alcalde da cidade, certo, e unha chea de cousas máis. Naqueles anos case que non se movía nada na vila que non pasase por el, dun xeito ou doutro. A memoria é un territorio de agravios ou de afectos. Neste caso eu non teño máis ca afectos. Era o noso profesor de literatura, director do instituto, director do Museo? Non é a primeira vez que o comento. Diciase de Castelao que as súas moitas ocupacións impedíanlle ir moito a clase, pero que, cando ía, trazaba no encerado unha liña de tiza e ficaba explicada para sempre a perspectiva. Co señor Filgueira sucedía algo parecido. Viña bastante a clase, pero o seu programa era un chisco irregular: falaba do que quería, ou do que consideraba útil naquel momento. Lembro que un día debuxou na pizarra o péndulo de Hegel, para explicar os estilos literarios e artísticos: clásico, xermánico, románico, gótico, renacemento, barroco.., e xa nunca máis esquecín a tensión dialéctica da teses e a antítese. «¿En qué época pensades que estamos agora?», preguntounos. Non sabíamos responder. «Neoromanticismo», exclamou. «Vivimos un tempo de volta ao romanticismo: pensade nos cantautores, que son coma os poetas medievais, pensade nos Beatles?». Levábamos ao museo e, diante dos cadros da pintura romántica e moderna, poñianos a pensar na literatura, nas obras que máis ou menos coñeciamos polas antoloxías dos textos. ¡Valle Inclán e os cadros de Laxeiro! Falaba seguido de Rosalía. Non da Rosalía dos Cantares, curiosamente, senón a de Follas Novas, que lle parecía máis interesante, «precursora dos existencialistas», dicía, cando nós non sabiamos daquela quen eran os existencialistas. E un día trouxo un mangado de follas, pousounas enriba da mesa e espetounos: «Aquí, nesta carpeta, está escrita a historia da Guerra de Troia, en lingua galega, que a mandou escribir o señor de Betanzos, Fernán Pérez de Andrade, hai máis de seiscentos anos». A memoria do profesor, que acende a chispa da curiosidade e da intelixencia, tan importante, ás veces tan decisiva nos anos da adolescencia. Así o recordo. Por iso me parece tan inxusto o lapsus da marea da semana pasada. Disto intentarei falar o día grande das Letras, cando o lembremos e homenaxeemos en Pontevedra. ¿Luces e sombras? Sen dúbida. Tal é a condición dos humanos. Mais ao final, o pouso que deixa en nós é o que conta. Tiñamos trece ou catorce anos. O mundo era unha primavera.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
28 votos

O señor Filgueira