Cada vez que escoito falar do turismo espacial sempre penso o mesmo: é unha industria en declive. Non é só o accidente o mes pasado do transbordador turístico espacial que probaba a empresa Virgin Galactic no deserto de California. Desde que comezou esta actividade atravesaron a órbita terrestre seis turistas en total. Nos primeiros seis anos foron catro; nos últimos seis anos, dous. É unha baixada do cincuenta por cento, só comparable á do turismo en Exipto. En xeral, mesmo contando aos que van aló por razóns de traballo, cada vez menos xente sae da órbita. A omnipresencia de imaxes da aluaxe de 1969 prodúcenos a sensación dunha visita constante á lúa, cando a realidade é que ninguén volveu aló desde hai máis de corenta anos. O espazo non é xa tanto un lugar que se visita como un lugar ao que se mandan cousas, como un pozo dos desexos sen fondo.
A última iniciativa espacial que se deu a coñecer esta semana é desa clase: un foguete non tripulado á lúa, financiado por subscrición popular. A cambio, os accionistas terán dereito a enviar nunha cápsula os seus textos e fotografías. Algúns queren velo como una democratización do espazo exterior, outros como unha exportación infantil da cultura de Facebook. Moitos advirten do perigo de encher de lixo a superficie da lúa.
Porén, a realidade é que a lúa xa está chea de lixo. Hai tempo que é un museo nostálxico dos anos sesenta. Comezando polo primeiro texto na historia do satélite, un obxecto conmemorativo que dicía «CCCP/URSS Setembro 1959» -o ruso foi o primeiro idioma extraterrestre- ata os máis de setenta vehículos esnafrados que lle dan ao lugar o aspecto dun cemiterio de automóbiles raros. Só Aldrin e Armstrong deixaron máis dun cento de obxectos no Mar da Tranquilidade, incluída a placa que di «Vimos en son de paz en nome de toda a Humanidade». A NASA publica unha lista que recolle puntualmente ata o obxecto máis insignificante abandonado na codia lunar, desde o pin prateado que se lle caeu a un astronauta ata as cinco bandeiras americanas que se cravaron alí en distintos momentos. En total son case duascentas toneladas de lixo. A lista lese como o catálogo heteroxéneo de reliquias nun museo diocesano: doce pares de botas, carretes de película, cámaras de televisión e trípodes, noventa e seis bolsas de vómito, a pluma de falcón coa que se fixo un experimento sobre a falta de gravidade, o disco de silicona cos discursos dos xefes de Estado no mundo en 1969 -están os de Anastasio Somoza, Nicolae Ceausescu, Ferdinand Marcos...-, as dúas bolas de golf que golpeou Alan Shepard nunha famosa escena retransmitida á terra... Mesmo están as cinzas dunha persoa, depositadas nun cráter lunar nunha furna metálica: son as de Eugene Shoemaker, un xeólogo que, por algunha razón, logrou que lle conferisen ese honor de repousar alí eternamente. Sen atmosfera, e sen máis erosión que o impacto dos meteoritos e o vento solar, todas esas cousas son practicamente indestrutibles.
Visto dunha forma é lixo, visto doutra é memoria. Dentro de centos de millóns de anos, cando toda traza de actividade humana teña desaparecido da propia terra, esas cousas seguirán alí: as bolsas de vómito, as pelotas de golf, as bandeiras norteamericanas, o nome da URSS e as cinzas do profesor Shoemaker, o único representante da raza humana que perduraría. Iso será todo o que quede de nós: un puzzle incomprensible feito de símbolos patrióticos, ideoloxías esquecidas, deportes minoritarios e os restos orgánicos da emoción e do medo.