Literatura e política

OPINIÓN

29 jul 2014 . Actualizado a las 07:00 h.

Política. O profesor Filgueira Valverde foi alcalde designado de Pontevedra durante o franquismo. Obxectivamente iso é ser franquista. Pero católico conservador, non falanxista. Quen non distingue, erra, que din os escolásticos. En todo caso, un franquista devido a demócrata como Ruiz-Gimenez, Laín Entralgo, López Aranguren, e tantos outros, algún deles con importantes servizos á democracia e mesmo á ética política.

Acúsase a Filgueira de non ter acudido como testemuña ao consello de guerra contra Alexandre Bóveda en agosto de 1936. Dende logo iso é o que se dixo sempre en Pontevedra. Ademais, Xerardo Álvarez Gallego, cuñado de Bóveda, afírmao no seu apaixonado, pero tamén documentado libro. É plausible. Pero dúas consideracións. A primeira, Bóveda estaba condenado de antemán na pantomima do xuízo. Todos os que estiveron no Goberno Civil organizando a defensa da República os días 18 e 19 de xullo foron asasinados nas semanas seguintes. A segunda. É apodíctico que Filgueira, amigo de Bóveda, non quería a morte do seu amigo. Tivo un medo invencible? É posible cando hai ducias e ducias de asasinatos ao teu redor.

Pero Filgueira ten un haber político, alén da guerra, na política cultural e educativa. A creación do Museo de Pontevedra; a creación dun instituto de Ensino Medio, no que soubo establecer un espazo de convivencia e liberdade no espírito, aínda que resulte sorprendente lelo, da Institución Libre de Enseñanza; iso si, catoliquizada, onde o deporte, as actividades ao aire libre, o teatro, as viaxes, o coro, e tamén a confraría, xogaban un papel importantísimo. Inesquecible instituto. No haber político de Filgueira debe figurar sobre todo, a conservación da Pontevedra creada no século XVI polos mareantes, e nos seguintes séculos polos ilustrados e os románticos. Esa Pontevedra non foi destruída porque no momento do desarrollismo e do mal gusto, dos anos cincuenta e sesenta do pasado século, aí estaba Filgueira, e outro ilustre pontevedrés, F. J. Sánchez Cantón, que dende a Comisión de Monumentos impediron que se tocase unha soa tella do amplo casco vello. A marabilla que é hoxe Pontevedra, débese a isto esencialmente, sen negar o gran mérito do alcalde Lores, e os seus gobernos.