Quixo a casualidade terme estes días ao carón da traxedia, a mesma casualidade pola que a un lle toca ir diante e non detrás, quizais dous, catro, dez metros que, por puro azar, son a distancia que separa a vida da morte que se agocha na escuridade dos pozos de carbón. A casualidade é así, caprichosa e inxusta por definición, estraña, mesmo malévola. Cando buscas aparcadoiro no centro de León, quizais pases onda a sé do Goberno rexional, onde ves a primeira bandeira a medio pau. Alí, ao seu carón, pódese ler tamén o primeiro dos milleiros de graffitis que enchen as paredes vellas da cidade: «Si a la minería». A casualidade tamén é tristemente irónica moitas veces. A mesma cidade que se retrata así nos seus muros, semella hoxe conter o alento e sumirse nun loito silencioso mentres se carga de heroicidade e aprende, colectivamente, a dar leccións de dignidade a unha clase política cuxa valía non só se demostra no saber estar ante as catástrofes, senón tamén no saber comportarse ante as demandas de sectores profesionais que, a carón das pancartas e as consignas, mastigan a traxedia con cada almorzo. A mina é así. E España ten esta relación estraña cos mineiros, a oscilar entre o respecto e o medo, quizais porque eles son dos poucos capaces de ensinar ao mundo que atoparon a dignidade en diversas maneiras de revolución, todas elas reivindicando o dereito a baixar a diario á mina e, por tanto, a coquetear día si día tamén co sabor amargo da morte. Seguramente o grisú sabe así. Se relamben os beizos lendo o xornal, notarán esa amargura.