Un ensino pioneiro na capital chairega

A Academia Santa María preparaba o alumnado para o Bacharelato e para os estudos de Maxisterio e de Comercio


Na década de 1940, en Vilalba sentíase a necesidade de que a mocidade puidese continuar estudos xa superado o ensino primario que daquela se ofrecía nas escolas. Foi así como naceu a Academia Santa María na que moitos vilalbeses recibiron a educación e instrución que logo lles permitiu abrir o horizontes para a súa incorporación ao mundo aboral. Fieis ao vivido hai cincuenta ou sesenta anos, algúns dos daquela rapaces e rapazas reúnense para recordar tempos idos e experiencias vividas.

Como a memoria é selectiva, convén ir aos papeis que se puideron conservar. Porque o quixo así a Fortuna, documentamos o que sucedía na academia de Vilalba nos cursos de 1957-58 e 1958-59. Nacera en 1950 e emprazárase na casa nº 11 na daquela rúa das

Hortas, inicio da estrada a Betanzos. Tivo actividades ata 1966-1967, cando se puxo en marcha o instituto de Ensino Media, que foi dotado de amplos espazos e onde, polo menos en teoría, impartía docencia profesorado de titulación idónea.

Convén recordar que nas academias ofrecíase docencia ao longo do curso e que en chegando xuño había que validar o aprendido nos institutos, nun único exame por materia. Superados os cursos, ían completándose estudos e obtíñanse titulacións. Na Academia Santa María preparábase o alumnado para o Bacharelato elemental e superior, o Maxisterio -ao que se accedía despois do bacharelato elemental- e os estudos de Comercio. Xeracións de vilalbeses recordan con luces e sombras aqueles tempos nos que se lles ofreceu o que se puido para completar os niveis medios da súa educación e instrución. Cincuenta anos despois, moitos queren mirar para épocas idas e reflexionar sobre o transcorrer da vida.

 Cursos 1957-1958 e 1958-1959

Por ser a deusa Fortuna favorable, de recóndito lugar chegaron ás nosas mans uns documentos referidos á vida diaria da academia Santa María nos cursos 1957-1958 e 1958-1959. Pola documentación atopada podemos saber o seguinte:

Profesorado. En febreiro de 1958 figuraba como director, e docente, don Adolfo Pato, párroco de Santa María de Vilalba. Eran o resto do profesorado dona Rosario Pérez Infante, don Daniel Ferreiro Álvarez, don Cándido Cascudo Ramudo, don Francisco R. Felpeto e don Félix Marín Mesones. Don Antonio Paz Cabo encargábase da portería e de certa orde no alumnado. Importaron as nóminas daquel mes 10.700 pesetas.

Alumnado. Por un cadro de control dos pagamentos, obsérvase que eran 82 rapaces e rapazas as que se agrupaban en distintos niveis de preparatorio de ingreso, cursos de bacharelato, maxisterio e comercio. Algúns recibos presentan descontos, poida que por seren de familias numerosas.

Custes. Os alumnos pagaban segundo o número de materias e modalidade na que se matriculaban. De 1957-1958 dispoñemos dos datos que se reproducen. En xaneiro de 1958 os recibos postos ao cobro ascendían a 11.985 pesetas, o que supón que restaban 1.285 para atender gastos luz, reparacións, material escolar... O alugueiro da casa andaba polas 200 pesetas ao mes, que se lle pagaban a dona Lucinda Silveiro Álvarez, residente en Madrid.

En outubro de 1958, por coñecer que se pretendía a venda do edificio, os responsables da academia ofreceron 125.000 pesetas polas instalacións, un diñeiro que equivalía nas feiras da época ao cueste de 417 pares de capóns ou a 625 años ou a 63 cochos de 70 kilos.

 Honorarios

As clases. No curso escolar eran de mañá e tarde de luns a sábado, ambos incluídos. No verán de 1958 iniciábanse ás 9 horas e remataban ás 14. Naqueles tempos o auxilio dos rapaces en traballos do campo era norma e, agás excepcións, durante o estío non asistían os aprobados de xuño.

Organización escolar. O alumnado agrupábase segundo o curso de matrícula. En grupos pequenos un único profesor atendía dous ou máis niveis nunha mesma hora e aula. Contemplábanse uns tempos de permanencia, especie de estudo no que se impartían explicacións complementarias ou no que se aclaraba o xa tratado.

Memoria final. De 1958-1959 consérvase unha memoria final que director e secretario accidental asinan a 14 de outubro de 1959. Pola mesma sabemos varias cousas. Por unha banda, incorporárase como profesora dona María del Carmen Peña Rodríguez. Por outra, os 113 alumnos e alumnas dese ano académico agrupábanse do seguinte xeito: en preparatorio e ingreso de Bacharelato, 30 alumnos; en primeiro de Bacharelato, 26; en segundo, 15; en terceiro, 15; en cuarto; 14; en quinto, 2; en sexto, 1; en Maxisterio, un total de 8 entre ingreso e outros cursos; en Comercio de terceiro e cuarto, 2.

Canto a alumnos de ingreso, 10 deles fixeron as probas de xuño e aprobaron todos; en setembro foron 7 e tamén aprobaron todos. Na reválida de Grao Elemental aprobaron 5 alumnos en xuño e 2 en setembro. Entre todos os cursos de bacharelato, maxisterio e comercio obtivéronse 491 aprobados, 83 notables, 31 sobresalientes e 3 matrículas de honor.

Polo seu aproveitamento, aplicación e comportamento, a academia concedeu diplomas a Lucía Castro Río, de ingreso; Nelly Cillero Hermida, José M. Fraga Pita, Ramón Rey Guerreiro e José Vidal Meilán, de primeiro ano; Antonio Paredes Paz, de segundo ano; Mª del Pilar González Dovao, Francisca Gayoso Rey e Eladio González Dovao de terceiro ano; José Manuel Rodríguez Bouza de cuarto e reválida.

Con cargo á propia academia concedéronselle, pola aplicación e esforzo, becas a dúas alumnas e media a outro alumno. As becas continuarían no curso seguinte. Como complemento da materia de educación física creouse un equipo de fútbol, que se denominou Estudiantil e que participou nun campionato local. Mostrábase intención de dar continuidade a esta actividade.

 Boletín

Entre os papeis rescatados destaca un folleto de oito paxinas editado pola academia con data de xaneiro-febreiro de 1955: Aula. Boletín editado por la Academia-Colegio Santa María (Ano I. Número 2). Na primeira páxina, a xeito de editorial, reflexiónase sobre a necesidade da cultura. Na segunda Daniel Ferreiro, subdirector do centro, trata das aptitudes e vocacións. Na terceira Paulino García Seco, alumno da Escola de Peritos Agrícolas de Madrid, diserta sobre a oliveira e o seu cultivo.

Na cuarta e quinta don Adolfo Pato Bernárdez, cura párroco e director, divulga a figura de santo Tomás de Aquino, patrón dos estudantes. Tamén na quinta, hai unha reflexión sobre a necesidade de retomar as excursións de finais de curso que se viñan realizando.

 Himno

Na sexta Carlos Luís Ferreiro rememora con morriña a terra galega. Na sétima José Marín, alumno de primeiro curso de maxisterio, dá a coñecer unha composición poética de carácter romántico denominada Atardecer. Na oitava reprodúcese o texto do himno da academia, debido á pluma de Carmen Prieto Rouco, e cítase que a música era da autoría do mestre Pérez Ramírez.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
5 votos
Comentarios

Un ensino pioneiro na capital chairega