A historia das emisoras de radio na cidade

adolfo de abel vilela LUGO

LUGO CIUDAD

31 ene 2016 . Actualizado a las 05:00 h.

Cando se instalou a delegación de La Voz de Galicia en Lugo só había un xornal local e unha emisora de radio. Os diarios, bastante caóticos e densos na distribución dos contidos, con máis texto que imaxes, publicaban as noticias que lle servía a axencia oficial EFE, de onde saía a información depurada e lista para ser impresa. Da información que se facía nas redaccións encargábase o Ministerio de Información y Turismo a través das delegacións provinciais que ante unha noticia dubidosa comunicábana a Madrid. De maneira que aquela España cañi das folclóricas con nome de vedetes Marifé de Triana, Juanita Reina, Paquita Rico, Lola Flores, Sarita Montiel, Marujita Díaz, dos cómicos Manolo Moran, Pepe Isbert, Zori, Santos e Codeso, Xan das Bolas, Paco Martínez Soria, Saza, Tip y Coll, Toni Leblanc, Fernando Esteso, Fernando Fernán Gómez, Mariano Azores, Gila, López Vázquez, e outros máis dos que xa non me lembro pero que nos divertían na nosa infancia e mocidade.

Daquela España era «Una, Grande y Libre», segundo rezaba na filacteria do escudo que viamos todos os días nas moedas, pero que non se parece en case nada á actual, que segue sendo case igual de grande en superficie porque nin Cataluña se separou nin Xibraltar se incorporou, perdemos o Sahara con aquela invasión marroquí chamada Marcha Verde amparada polos nosos aliados os norteamericanos aproveitando que Franco agonizaba.

Despois démonos conta de que non era unha senón que como antes había moitas, a dos vencedores e a dos vencidos na guerra civil do 36, unha España de dereitas, herdeira da esencias franquistas, e outra de esquerdas que gusta das da II República e de vernos como unha realidade plurinacional, unha nación de nacións. E nesas andamos e seguimos.

Ata ben entrados os 90, os artigos, os libros, as cartas, os documentos escribíanse a máquina facendo copias en papel máis fino utilizando o chamado de carbón. As redaccións dos xornais enchíase dun son especial producido polos golpes das letras sobre a cinta da máquina de escribir e dos teletipos. Non había fotocopiadoras, nin ordenadores, nin Internet, nin móbiles. E malia estas carencias viviamos.

Radio Lugo, a única

Na cidade só existía unha emisora de radio, a EAJ-68 Radio Lugo, asociada á Cadea SER (Sociedade Española de Radiodifusión), instalada desde a súa fundación no quinto piso da casa número 5 da Praza de Ángel Fernandez Gómez, cun horario de emisión desde a 7,45 ata as doce da noite hora á que se pechaba co toque do himno nacional. Era o seu director e propietario Ramón Beberide Ledo, que como non residía na cidade facía de subdirector, José Torres Sánchez. Un socio era Daniel Méndez Vítori.

Estaban de moda as radionovelas de Guillermo Sautier Casaseca, Ama Rosa, Las dos hermanas, La fugitiva, e outras con centos de capítulos, interpretadas por actores como Teófilo Martínez, Pedro Pablo Ayuso, Joaquín Dicenta, e actrices cunhas voces fenomenais da talla de Juana Ginzo, Matilde Conesa e Matilde Vilariño. Os discos dedicados facían furor o día das onomásticas e aniversarios, despois do sorteo da mili para celebrar quedar na península, e para os que casaban, especialmente os que eran de Triabá (Cospeito). As notas necrolóxicas eran tamén moi demandadas e unha boa fonte de ingresos.

Naquela época escollíanse as voces, tiñan que ser radiofónicas, non servía calquera para falar diante dun micrófono. Había a profesión de locutor e na radio pública tiñan varias categorías. Só os locutores de primeira podían improvisar, os demais tiñan que cinguirse ao guión que lles daban para ler. As voces femininas de Radio Lugo eran a da veterana Amalita Paredes e a de Tonina Gay, que estaba desde 1962. As masculinas, graves e moduladas, poñíanas Carlos Losada Aizpitarte e especialmente Daniel Hortas, que despois terminou na axencia EFE e como xefe de prensa de Tabacalera Española.

Na redacción colaboraban José Tuñas Bouzón, funcionario do Ministerio de Información y Turismo; Francisco Rivera Manso e José Trapero Pardo, que facía un microespacio titulado Cousas da nosa terra que se emitía ao mediodía, e que comezaba con «¡Deus dea boas tardes a todos!» e terminaba cun «¡Bon proveito amiguiños!», que ademais dun desexo de quen o dicía era un aviso para que o control parase a cinta evitando que saíse na gravación a data do seguinte programa.