Filgueira Valverde e a lingua galega

Filgueira foi exemplo de mocidade galeguista: ós 17 anos deu a súa primeira conferencia en galego e participou na creación do Seminario de Estudos Galegos. Ós 20 publicou con Tobío, Magariños e Cordal un Vocabulario Popular Galego-Castelán para impulsar a incorporación de universitarios ó uso do galego. Ós 27 (1933) deu na Universidade de Santiago o primeiro curso de Literatura galega. Ós 29 (1935) descubriu en Lugo o Vocabulario galego do bachiller Olea (que publicaría en 1947) entre as follas dunha Xeografía de Ptolomeo, impresa en Lyon en 1535, e adiantou en dous séculos o inicio da lexicografía galega. Naquel 1935 parece que se encarga de redactar O Gaiteiro de Lugo, humilde folleto que, contra todo prognóstico, chegou en galego durante moitos anos a ducias de milleiros de casas galegas: un verdadeiro cordón umbilical. Ós 30 anos (1936) doutorouse en Filosofía y Letras en Zaragoza cunha tese sobre literatura medieval galega (a Cantiga 103, Tiempo y gozo eterno). En 1941, esconxurando os medos, convoca o reinicio da literatura en galego, cos seus poemas neotrobadorescos que empezan de forma inequívoca:

Porque non seca a morte a fonte das cantigas/ eu vos chamo, segreles, que veñades cantar.

En 1947 está na creación do Instituto P. Sarmiento de Estudios Gallegos que reconstrúe en parte o Seminario de Estudos Galegos, e inicia unha revista que aínda hoxe segue viva (126, 2013).

En 1948 está na creación da Editorial dos Bibliófilos Gallegos que editaría a primeira novela longa en galego (A xente da Barreira, de Carballo Calero), o Cancioneiro da poesía céltiga e moitos libros e folletos para manter viva a conciencia de Galicia. Foi esa editorial quen completou a primeira versión galega da Biblia.

O Instituto de Pontevedra, o Museo e a Alcaldía foron ferramentas a prol da galeguidade. Anos máis tarde (en 1970), elixido por 107.766 votos (62 % dos votantes e 29 % do censo), defendeu nas Cortes a introdución do galego no sistema escolar como lingua vehicular, rematando a súa segunda intervención en galego, segundo consta no Diario de Sesións do 16 e 17 de abril de 1970. Por esa fírgoa legal, que el axudou a abrir na Lei Villar Palasí, metemos algúns contra 1974 o ensino en galego en pleno franquismo.

Porfiou moito e de varias maneiras para que as autoridades españolas repristinasen a toponimia galega. Vino fracasar en xestións ben pensadas para impulsa-lo uso do galego na liturxia e para consegui-la concordia ortográfica en 1980. Na Bibliografía informatizada da lingua galega (http://www.cirp.es/bdo/bil/bilega.html) Filgueira aparece con 123 títulos, nos que incluso toca temas de moderna sociolingüística.

Para a nosa lingua, Filgueira abriu ou franqueou camiños que estaban atrancados. Moitas veces soubo encontrar axudadores. E, cando non, roteou el só.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
20 votos

Filgueira Valverde e a lingua galega