A xoia que agocha unha aldea de Antas de Ulla: un castro, unha capela mausoleo do XVII e un viacrucis de cruceiros

Parte da riqueza patrimonial de Santa Mariña érguese sobre un antigo castro prerromano

No centro xeográfico de Galicia, en Antas de Ulla, atópase Santa Mariña de Castro de Amarante, unha aldea cun pasado que se perde na historia do tempo e que atesoura unha riqueza patrimonial sorprendente. En cuestión de poucos metros un pode percibir os restos do castro que dá nome á parroquia, observar unha igrexa románica circundada por un chamativo viacrucis de cruceiros e abraiarse ante o mausoleo no que descansan os restos de Inés de Lemos.

Menos de dez minutos separan Santa Mariña de Antas de Ulla. Chegando á aldea dende a vila, o primeiro que sorprende é o corredor pétreo que rodea unha das alas do pazo señorial levantado no século XVIII e que semella mirar ao lonxe dende a súa posición privilexiada. Avanzando uns centos de metros máis, chégase ao punto no que probablemente comezou todo: o castro de época prerromana. A pesar de que hoxe está atravesado pola estrada, distínguese perfectamente o perfil da croa e no seu interior atópase a igrexa da aldea, románica e cargada de historia.

A igrexa románica de Santa Mariña, co seu acceso feito de tumbas
A igrexa románica de Santa Mariña, co seu acceso feito de tumbas

Unha das peculiaridades do conxunto é o viacrucis de cruceiros que circunda o recinto da igrexa e o camposanto. Catorce cruceiros que evocan as estacións de penitencia rodean o pequeno templo seguindo o trazado do propio castro. Segundo o historiador ulloán Xabier Louzao, o viacrucis podería datar do século XVII e moi probablemente foi patrocinado polos condes de Torrepenela. Algún deses cruceiros acabou co paso dos anos incrustado en propiedades privadas, pero o conxunto mantense en pé. Mentres que trece das cruces seguen unha liña moi simple e sen ornamento, a que se sitúa fronte á fachada da igrexa destaca sobre as demais polas imaxes labradas na pedra. Dun lado un Cristo na cruz, e do outro unha Virxe Dolorosa.

No corazón da croa érguese a pequena igrexa de orixe románica da que se conserva unicamente o magnífico arco triunfal de dobre arquivolta de medio punto. O interior do edificio é de sección rectangular con aristas vivas, e como lembra Xosé L. Santiso, do Instituto de Estudos Ulloáns, «os capiteis combinan a decoración vexetal con decorativo histórico. Jaime Delgado, na súa obra El románico de Lugo y su provincia, logo de citar a autores como Yzquierdo Perrín, atribúe esta obra á escola do mestre Esteban, autor da fachada das Praterías de Compostela; polo que se dataría na segunda metade do século XII».

Os escudos das familias Vázquez e Lemos
Os escudos das familias Vázquez e Lemos

E é no interior da igrexa medieval onde se localiza a capela mausoleo que se engadiu ao presbiterio polo lado norte no ano 1650, explica Santiso, e dende onde se lle practicou un acceso propio. A data é certeira posto que unha inscrición o certifica. «Esta obra mandaron hazer don jvan Bazquez Taboada y doña Ynes de Lemos Ribadeneira sv mvger. Año 1650», reza.

É baixo esa tumba de forma abovedada onde descansan os sepulcros de Juan Vázquez Taboada (que finou no 1684) e Inés de Lemos Ribadeneira (falecida no 1672). Sendas estatuas axeonlladas feitas en pedra lembran as súas figuras e no conxunto aínda se pode ler a inscrición latina que di que a ninguén máis se lle permite ser enterrado nesas tumbas.

Pero a pegada dos señores non só se percibe no interior do templo, senón tamén no exterior, onde se conservan os escudos de ambas familias.

Un camiño de lápidas antigas que conduce á porta da igrexa

Cando un chega á cancela que da acceso ao camposanto de Santa Mariña atópase un camiño delimitado por mirtos que leva dende o acceso exterior ata a mesma porta da igrexa. Ese camiño, a modo de atrio, non está empedrado, senón que está feito a base de lápidas antigas, algunhas coidadosamente talladas, que debuxan en conxunto un acceso sorprendente.

Pero ese delimitado acceso non sempre estivo así. Explica o sacerdote Javier Diéguez que foi a finais do século XX cando a parroquia remodelou o camposanto. Nun primeiro momento decidiron aproveitar as antigas lápidas para delimitar o acceso, deixando a parte labrada cara abaixo, pero vista a beleza dalgúns traballos, colocáronse finalmente coa parte tallada cara a superficie. Bonito, pero pouco prácticas para o acceso.

El Parque Central de Galicia va cogiendo forma

suso varela

El presidente de la Diputación de Lugo supervisa las obras en el centro geográfico gallego, en Antas de Ulla

El proyecto de crear el Parque Central de Galicia, en el centro geográfio de la comunidad, en la aldea de Nugallás, en la parroquia de San Fiz de Amarante, en Antas de Ulla, va cogiendo forma. El propio presidente de la Diputación de Lugo, José Tomé, supervisó esta tarde de jueves el inicio de las obras para la creación de un aparcamiento y la mejora de los accesos viarios a esta zona de ocio que nace con el fin de poner en valor el punto central de Galicia. 

La Diputación lucense, después de un proceso de adquisición de las parcelas necesarias para hacer el gran parque, y de presentar a los vecinos el proyecto que se ha preparado para este espacio natural, ya inició hace meses las primeras actuaciones medio ambientales, con trabajos de silvicultura, y este jueves comenzaron las de construcción de una zona de estacionamiento, que contará con 21 plazas para coches, dos para buses, además de plazas para motos y bicicletas, incluyendo espacios reservados para personas con movilidad reducida. El proyecto de párking incluye detalles como la integración de carballos americanos por el borde de la finca para hacer sombra y resguardar los coches en épocas de calor. Las tareas tienen un plazo de ejecución de seis meses y un presupuesto de 250.000 euros

Seguir leyendo

Votación
7 votos
Comentarios

A xoia que agocha unha aldea de Antas de Ulla: un castro, unha capela mausoleo do XVII e un viacrucis de cruceiros