Hai 25 anos preparábase a rehabilitación da localidade da Míllara, en Pantón
19 may 2026 . Actualizado a las 17:11 h.A recuperación das aldeas abandonadas para dedicalas a novas actividades deu os seus primeiros pasos na Ribeira Sacra hai 25 anos. O 13 de maio do 2001, a edición local de La Voz informou que un grupo de particulares da Coruña adquirira as casas desocupadas da localidade da Míllara, no municipio de Pantón, coa intención de rehabilitalas e dedicalas a segundas vivendas para vacacións. A aldea —indicaba a noticia— pertence á parroquia de Vilar de Ortelle e está situada á beira do Miño, a medio camiño entre a localidade de Belesar e o encoro dos Peares.
«Sabemos que mercaron todas as casas para restauralas e algunhas hectáreas de terreo», apuntaba o entón alcalde de Pantón, José Manuel Ledo. Segundo a información de que dispuña o Concello, as vivendas da Míllara non serían dedicadas a fins comerciais. «É xente que coñeceu o sitio, gustoulle e buscou a maneira facerse con el para pasar o tempo», comentaba un dos veciños que estaban ao tanto da adquisición. Os compradores, entre os que había profesionais e empresarios de diferentes sectores, manifestaran o seu interese por aproveitar algunhas das viñas situadas nesa parte do Miño, de gran tradición vitivinícola. Este foi o primeiro caso coñecido da adquisición dunha aldea completa na Ribeira Sacra, precisaba por outro lado a información.
A adquisición das vivendas das Míllara —sinalaba tamén a información deste diario— foi posible grazas a que as esixencias económicas dos propietarios foron asumibles, algo que ocorre sempre nas vendas de casas rurais. «Ao non haber un mercado propiamente dito, pódese pedir calquera cousa, desde moi pouco ata unha barbaridade», apuntaban a este respecto os responsables dunha axencia inmobiliaria.
O alcalde de Pantón, así mesmo, consideraba que só o éxodo das cidades por vacacións podería evitar que desaparecen as localidades que ían quedando sen veciños. «Neste momento haberá no concello dez aldeas que non tardarán en quedar tan baleiras como quedou A Míllara», apuntaba.
Lugares sen veciños
Pouco tempo antes, o 11 de abril do 2001, neste diario publicárase outra información segundo a cal a Xunta —a través da Sociedade para o Desenvolvemento Comarcal— censara un total de 25 aldeas deshabitadas en tres municipios da comarca de Lemos. Os datos correspondían aos concellos de Pantón, Sober e A Pobra do Brollón, que responderan a unha chamada institucional para axudar a perfilar un mapa da «desertización» do interior galego. En Pantón contabilizáronse cinco localidades abandonadas; en Sober, 12, e na Pobra do Brollón, sete. Os concellos de Monforte, Bóveda e O Saviñao non responderan por entón á solicitude da Xunta.
O Concello de Sober tamén buscaba solucións para as vivendas deshabitadas das parroquias rurais. Segundo explicaba outra información publicada na edición local de La Voz o 16 de maio do 2001, nesas datas acababan de ser compradas 18 casas repartidas polo territorio municipal grazas a que a súa posta en venda fora anunciada nun taboleiro de anuncios instalado na Casa de Cultura. Só unha delas foi comprada para establecer un negocio de turismo rural e as demais foron adquiridas para servir como segunda vivenda. Entre os compradores había persoas que tiñan lazos familiares co municipio e outras que chegaran a el por primeira vez.
Os responsables municipais de Sober, por outra parte, proxectaban a recuperación integral de dúas aldeas abandonadas para dedicalas ao turismo. Na mesma información, o goberno local, encabezado entón por Raquel Arias, apuntou que estas localidades xa foran elixidas, pero de momento non precisou de cales se trataban.
Un proxecto de restauración integral que foi levado a cabo durante os anos seguintes
O proxecto de recuperación da aldea da Míllara continuou desenvolvéndose durante os seguintes anos sen ningunha axuda oficial. Unha crónica publicada en La Voz o 13 de outubro do 2004 informou que por entón xa se levara a cabo unha boa parte das obras, nas que se seguía un criterio que excluía o uso de cemento, ladrillo, uralita e calquera outro material que non pertencese á tradición arquitectónica local. No seu lugar utilizouse abundantemente a lousa e a madeira de castiñeiro e carballo. Os propietarios adquiriran unhas 45 hectáreas de terreo que comprendían todas as vivendas e adegas da localidade e iniciaran a replantación de antigos viñedos. A iniciativa incluíu a creación dunha adega inscrita na denominación de orixe Ribeira Sacra.
No municipio de Pantón lévase a cabo actualmente outro proxecto de rehabilitación integral dunha aldea abandonada. Trátase da localidade de Valboa, pertencente —ao igual que A Míllara— á parroquia de Vilar de Ortelle. Neste caso preténdese destinar unha parte das vivendas a aloxamentos turísticos, mentres que outras serán postas en venda.
Tamén en Sober
No concello de Sober está hoxe en marcha unha iniciativa para recuperar a aldea abandonada de Donelle, na parroquia de Gundivós. O proxecto é impulsado pola cooperativa Ecooo, que prevé converter a localidade nun centro turístico que tamén acollerá actividades formativas durante as temporadas de menor afluencia de visitantes. Os responsables da iniciativa anunciaron recentemente que a inauguración deste centro está prevista para o próximo 3 de setembro.