O castro de Chavaga sufriu graves destrozos en catro recintos defensivos

Francisco Albo
francisco albo MONFORTE / LA VOZ

LEMOS

XURXO AYÁN

O arqueólogo Xurxo Ayán considera que os danos poden ser reparados en gran parte

14 dic 2018 . Actualizado a las 05:00 h.

Os traballos de tala e recollida de madeira queimada no castro monfortino de Chavaga causaron importantes destrozos nos parapetos que rodean catro dos recintos concéntricos aterrazados nos que se divide o antigo asentamento. Estes desperfectos foron rexistrados durante unha inspección sobre o terreo que realizou o pasado mércores o arqueólogo Xurxo Ayán, quen sinala por outro lado que a croa ou recinto central do castro -a zona máis sensible desde o punto de vista arqueolóxico- resultou intacta.

Ayán apunta que, segundo puido observar, durante as obras foron abertas con pas escavadoras varias pistas para o paso de vehículos pesados e gabias que cortaron en diferentes puntos as estruturas de contención do castro. «Houbo unha afección a grande escala e os parapetos sufriron movementos de terras que alteraron a súa forma orixinal», explica. Ao seu xuízo, pese á magnitude dos destrozos, estas alteracións poden ser reparadas en grande parte restituíndo aos parapetos a terra que foi removida para devolverles o seu volume orixinal. Pero as obras de reparación -puntualiza- terán previsiblemente un custo elevado.

Área central desarborada

O arqueólogo sinala que os danos puideron ter un carácter crítico e talvez irreversible se as obras tivesen afectado tamén á parte central do castro, que actualmente é un prado desprovisto de árbores. Por tal motivo, a área non foi alterada polos traballos de retirada da madeira que resultou queimada durante o incendio que se produciu nos terreos do castro en outubro do ano pasado.

Non obstante, Ayán considera que antes de iniciar calquera intervención para reparar os destrozos sería necesario realizar un estudo integral para valorar de forma detallada o alcance dos danos no xacemento. Segundo o seu criterio, habería que efectuar sondaxes nos parapetos que foron alterados polos movementos de terras. No exame que levou a cabo esta semana, Ayán puido encontrar algunhas pezas arqueolóxicas que foron desenterradas de maneira accidental durante os traballos de tala.

O castro de Chavaga, apunta por outro lado o arqueólogo, debe ser considerado como un dos máis importantes da comarca de Lemos e de todo o sur lucense. «Todo indica que foi un asentamento de grandes dimensións e pola súa situación estratéxica puido servir para controlar un dos accesos naturais á depresión de Monforte, por onde hoxe pasa a estrada N-120», sinala. Ayán indica tamén que o castro é mencionado nun documento do ano 572 como o punto de separación entre dous dos condados en que foi dividido o territorio de Galicia nos tempos do reino suevo. «O lugar estivo habitado nas épocas castrexa e romana e é moi probable que fose reocupado no período suevo, polo que pode conter rastros arqueolóxicos de diferentes etapas históricas», agrega.

Un caso que está lonxe de ser excepcional no sur lucense e no conxunto de Galicia

Os destrozos do castro de Chavaga están lonxe de ser un caso excepcional no sur lucense e no conxunto de Galicia, afirma Xurxo Ayán. «En 1997 fixen unha guía dos recursos arqueolóxicos da Pobra do Brollón e unha parte do municipio de Monforte, e moitos dos xacementos que mencionei nese documento sufriron diferentes agresións desde entón», explica. «Por exemplo, o castro de Abrence, que foi destruído por unha canteira de extración de pedra e áridos, e o castro da Parte, que xa naquela época foi alterado pola instalación de torres eléctricas», engade.

Segundo Ayán, moitos destes casos débense á falta de coñecemento sobre o valor e a situación dos xacementos arqueolóxicos. «Os responsables dos destrozos do castro de Chavaga seguramente poderán alegar que descoñecían que nese lugar hai un importante asentamento castrexo e o máis probable é que iso sexa certo -apunta-, aínda que tamén se pode notar a simple vista que as terrazas que forman o castro non son de orixe natural».

Papel das institucións

O arqueólogo opina por outra parte que as administracións públicas deberían esforzarse por dar a coñecer a existencia dos lugares de valor arqueolóxico, a fin de previr máis casos como o do castro de Chavaga. «A Dirección Xeral do Patrimonio Cultural é a principal responsable neste terreo, pero os concellos tamén teñen a súa responsabilidade e creo que deberían preocuparse máis por saber onde se encontran os xacementos arqueolóxicos situados nos seus territorios e por divulgar a súa situación», afirma. «Como ese labor de divulgación non se fai, é moi fácil que as obras causen destrozos nos xacementos e que estes casos pasen moitas veces totalmente desapercibidos», engade.