Aurora Baranda, pulpeira: «O de mergullar o polbo tres veces é un teatro que facemos as pulpeiras»


As mans de Aurora Baranda (O Carballiño, 1945) coceron e picaron pulpos para repoboar as rías galegas varias veces. Pero o verdadeiramente rechamante nesta muller non son as súas mans, senón os seus ollos brillantes e moi vivos. Tomamos un café no Carballiño, vila que, pese a estar a 70 quilómetros do mar, todos consideran capital do pulpo, e na que Aurora é toda unha institución.

-Poña que son de Arcos, que é o puebliño dos pulpeiros.

-Alí están todos no tema.

-A maioría. Cando eu nacín, todos na familia xa eran pulpeiros.

-Así que tiña o destino escrito.

-Os pais sempre buscan que os fillos non se dediquen ao que se dedican eles. Eu incluso aprendín a bordar, pero non era o meu. Daquela, os pulpeiros tiñan un oficio moi duro, pero non quedou outra porque, ademais, casei moi nova. Así que pulpeira si ou si.

-Que idade tiña cando casou?

-Vaste asustar: 16 anos.

-De penalti, claro.

-Non, non. Para nada. Eramos tres irmás e as outras dúas casaron. Eu non ía quedar aí. Non tiñamos máis que para comprar o imprescindible. Pero dixemos de casar e casamos.

-E ían ás feiras co caldeiro.

-Daquela as feiras eran outra cousa. Eran máis abundantes en todo. Hoxe vas a unha feira e vas gastar; antes, unha señora que durante a semana tecía uns calcetíns de la íaos vender. Agora os que vendemos somos catro pelagatos.

-Botará de menos aqueles anos.

-Anhelo moito os vellos tempos. Cando me din que melloramos, eu contesto: «En que melloramos, ho?». Pero non me faga moito caso porque son medio morriñenta.

-Vostede ten unha pulpería en Lugo, pero aquí non ten.

-Aquí tívena 32 anos. Nós iamos ao San Froilán dende pequenos. Meus pais ían e quedaban tres meses, e os meniños non quedaban na casa, claro. A min mandábanme a Lugo a unha academia para non perder o curso. Sempre lle tiven un cariño especial a Lugo.

-Igual en Lugo non é onde mellor fan o pulpo, pero si onde mellor o comen.

-Comen moitísimo pulpo e saben comelo.

-Seguro que foi unha nena terrible.

-Moitas trasnadas fixen, si.

-Conte unha.

-Pois unha vez veu a profesora a falar con miña nai e díxolle que non lle ía cobrar a academia porque eu non ía á clase. Ao día seguinte fun e díxenlle á profesora: «Tiña moita présa por levarlle o recado a miña nai. Pois hoxe veño, pero non vou facer nada». E nada fixen, ha, ha.

-Por que ten tanta fama O Carballiño con respecto ao pulpo cando están tan lonxe do mar?

-Fálase dos frades de Oseira, pero iso non o recordo. O que si recordo é que miña avoa ía á feira de Monterroso e mandaba aos fillos comprar: a un fabas, outro touciño, outro polos... E collían o carriño e íano vender aos portos de mar. Pero había que aproveitar a viaxe, entón era cando traían o pulpo de volta e, co pulpo, ían facer outra feira.

-Pois veña, agora ten que dicir como fai vostede o pulpo, a ver se me sae ben dunha vez.

-Ha, ha. Chámeme e xa vou facelo eu.

-Iso non mo podo permitir.

-É moi sinxelo. Cando ferva a auga meta o pulpo. Non fai falla metelo as tres veces. Que ferva quince minutos; poña o lume ao mínimo e outros quince minutiños. E xa está listo para comer. Depende da calidade, claro.

-Agora matoume. De verdade non hai que mergullalo tres veces?

-Non, home. Iso é un pouco de teatro que facemos as pulpeiras para darlle un pouco de xeito.

-Vostede faino?

-Depende do público que teña.

-É verdade que é mellor o pulpo de Marrocos?

-Ímolo aclarar. Entre ti e eu. Mellor que o pulpo das rías non existe. Pero hai moi pouquiño e é moi delicado. Pela moi fácil. E á xente non lle gusta se pela, aínda que teña un sabor espectacular. O de Marrocos non pela e ten moi bo sabor.

-E tamén é máis económico.

-Iso non. Aprenderon moito.

-Vostede vai por aí e pide pulpo?

-Por suposto. Se me coñecen, xa procuran poñelo ben, ha, ha. Mire, eu, o pulpo, comeríao sen nada. Nin aceite, nin sal, nin pemento.

-Defínase en catro palabras.

-Rabuda, son moi rabuda. Traballadora, por suposto. Humilde e morriñenta.

-Celta ou Dépor?

-Eu fixen o carné do Deportivo estando en Caracas, na Irmandade Galega. O meu marido era do Celta e había uns problemas de carallo, ha, ha. Non vexo fútbol porque me poño moi nerviosa. Sóbeme a tensión.

-É futboleira.

-Home, teño dous canciños, un chámase Iker e o outro, Messi.

-En que pasa o tempo fóra do traballo?

-Pinto uns cadros preciosos. E fago moitos labores: gancho, bordar... Antes lía moito. Gústame estar ocupada.

-Dígame unha canción.

-Ui, eu non che son nada romántica. Unha de Rocío Dúrcal.

-Qué é o máis importante na vida?

-A familia.

¿Es cierto que el mejor pescado se va para Madrid?

Laura G. del Valle

Compañías con pescado gallego asentadas en Mercamadrid afirman que, en el que dicen es el mayor puerto de España, sus clientes están dispuestos a pagar casi cualquier precio si esto les garantiza calidad. Y ellos se la proporcionan

Todos hemos escuchado eso de que Madrid tiene el mayor puerto español, pese a las erupciones cutáneas que esto provoca en el litoral. Al menos en tamaño, es cierto que la capital tiene la segunda lonja más grande del mundo (solo por detrás del mercado de Tsukiji, en Tokio), y esto sin duda es un indicativo de su poder. Más dudas suscita el eterno debate, también sobre la mesa cuando uno comienza a oler a costa en una pescadería de Madrid, de si goza la tierra del Oso y el Madroño del género marino de mayor calidad. Escuece especialmente en Galicia, pues las singulares características de sus aguas hacen que, al menos, tengamos el mejor marisco. ¿Y lo dejamos escapar? Pues efectivamente, cuando la ley de la oferta y la demanda entra en acción poco se puede hacer. Según explican fuentes de Mercamadrid y de la Asociación de Empresas Mayoristas de Pescado de Madrid (AEMPM), que por cierto, calculan que el 13 % del pescado y marisco que comercializan es gallego, «muchos buscan específicamente productos de esta zona por su altísima calidad, aunque el precio sea mayor». Tal es la demanda que, según comentan, «hay compañías que en determinadas épocas del año no dan abasto porque se solicita más producto del que pueden ofrecer».

Seguir leyendo

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
9 votos
Comentarios

Aurora Baranda, pulpeira: «O de mergullar o polbo tres veces é un teatro que facemos as pulpeiras»