La administración local blinda por ley garantizar la prestación de servicios
GALICIA
La nueva norma incluye criterios demográficos en el reparto de fondos
12 abr 2026 . Actualizado a las 05:00 h.Tres años de trabajo después, tratando de buscar el máximo consenso posible con una revisión integral de la normativa vigente desde hace treinta años, está previsto que la futura ley autonómica de administración local sea una realidad a finales de año, una vez se debata y vote en el Parlamento gallego. «Procuramos que esta sexa unha ferramenta máis e mellor para que os nosos rexedores e as nosas administracións locais poidan prestar os servizos públicos do mellor xeito posible», explica Natalia Prieto, directora xeral de Administración Local.
Entre las principales novedades de la nueva norma destacan los cambios en la financiación local, incrementándose los fondos libres a disposición de los concellos. Además, la norma garantizará por ley que así se mantenga en el futuro, y se establece un mínimo de 100.000 euros a todos los municipios, con independencia de su población, que operarán bajo nuevos criterios de reparto, prestando especial atención a la dispersión demográfica y el envejecimiento. «Estanse recollendo peticións nosas históricas como era o reto demográfico, porque non é o mesmo dar os servizos nun concello onde un núcleo estea definido que onde estea totalmente disperso», apunta el alcalde de Poio y vicepresidente de la Fegamp, Ángel Montes. Eso sí, tanto el regidor como la directora xeral advierten que esta reforma no será completa hasta la modificación de las bases de régimen local por parte de la Administración central.
La nueva ley, continúa Prieto, permitirá que el reparto de dinero desde el Fondo de Cooperación Local «sexa moito máis xusto e equitativo; que teña máis quen máis o necesita e, sobre todo, atendendo tamén ao reto demográfico». En este último aspecto se centra también parte del espíritu de la norma.
Papel de las diputaciones
Se creará un régimen especial para ayuntamientos en situación de reto demográfico, siguiendo recomendaciones del Consello de Contas. En estos momentos, por criterios de envejecimiento, densidad de población o crecimiento vegetativo, hay 83 municipios que entrarían en esta categoría. No en vano, Galicia alberga a la mitad de los núcleos de población de todo el Estado. «Iso provoca que os nosos servizos públicos sexan moito máis caros que noutras zonas do territorio español», expone la directora xeral.
La normativa establece un estatuto especial para estos ayuntamientos, con apoyo económico y asistencial, de forma que cuenten con más capacidad para garantizar una mejor prestación de servicios públicos. Las diputaciones provinciales tendrán un papel imprescindible, y se redefine y aclara cuáles son sus atribuciones. «Naceron para prestar, auxiliar e axudar aos concellos na prestación dos servizos municipais. Agora incidimos naqueles concellos que teñen menos recursos ou que están en situación de reto demográfico: a deputación ten que estar tamén para poder axudalos», subraya Prieto.
«Todos sabemos que hai concellos que non son capaces de atender os servizos fundamentais. Que se perfile e se oriente a actividade das deputacións cara os pequenos concellos, e se estableza un catálogo de servizos de que se pode esperar, son pasos nun camiño que era imprescindible emprender», valora José Antonio Rueda, presidente del Colexio oficial de secretarios, interventores y tesoreros de Administración Local de A Coruña y Pontevedra (Cosital). Ana Ramos, secretaria municipal con experiencia en varios ayuntamientos gallegos, reivindica también la asistencia que prestarán los entes provinciales. «Necesitamos esa realidade de asistencia efectiva real, que os técnicos das deputacións poidan desprazarse, dispoñer de capacidade legal para poder ter efectividade e que, por exemplo, poidamos delegar á hora de licitar unha obra que teña unha dificultade técnica, cunha complexidade de execución de desenvolvemento na licitación pública difícil».
«Os servizos que prestan os concellos son imprescindibles para o desenvolvemento da vida diaria dos veciños», recuerda Rueda, citando la recogida de residuos, la limpieza o el abastecimiento de agua, y defiende que esta norma permitirá garantizar que se cumpla la prestación de estos elementos. «Vai beneficiar aos veciños: do que se trata, ao final, é mellorar a calidade de vida da xente», asegura el alcalde de Poio.
La normativa permitirá que los concellos puedan compartir personal
La Xunta espera que la nueva ley convierta a Galicia en la comunidad autónoma con la regulación más moderna e integral de España, combinando la eficiencia con garantizar la prestación de servicios básicos en todo el territorio. En ello tendrá especial importancia los criterios de colaboración entre concellos y las entidades supramunicipales. Están, por ejemplo, las agrupaciones funcionales de carácter temporal, «unha fórmula novidosa e moi importante para que se poidan agrupar determinados concellos sen a fixeza que supón unha mancomunidade», expone Prieto. «O feito de colaborar entre concellos non é que sexa unha recomendación senón que vai a ser xa algo imprescindible», valora el alcalde de Poio.
«É unha fórmula moi interesante a posibilidade de compartir persoal. Estamos falando de arquitectos, traballadores ou asistentes sociais. Ata o de agora unicamente se podía compartir por lei os habilitados nacionais, os funcionarios de administración local», resalta José Antonio Rueda.
Ana Ramos incide en otro elemento de la norma, como la reestructuración de los gobiernos locales con la incorporación de vicealcaldías en concellos de más de 30.000 habitantes: «A burocracia que implica para un alcalde poder delegar asistencia no pleno implica un acordo, unha publicación no Boletín Oficial da Provincia cada vez que se poida ausentar. A vicealcaldía distribúe as funcións entre eles». «Todos os mecanismos que se incorporaron en materia organizativa son para axilizar», continúa, aludiendo también a la introducción de nuevas tecnologías que permitan reuniones o votaciones a distancia.