Xosé Luis Bernal, Farruco: «Co covid, o humor fortalécese»

O actor e humorista vén de publicar un libro no que conta as súas experiencias con personaxes como Fraga, Quiroga Palacios ou as irmás Fandiño

Xosé Luis Bernal, Farruco
Xosé Luis Bernal, Farruco

Rentranqueiro e sentimental, Xosé Luís Bernal (Santiago, 1942) narra a vida e a súa cidade a través de experiencias reais -aínda que parezan ficción- con ducias de personaxes no libro que vén de publicar, Eles e máis eu. Compostelaneando. Dende o pintor Villafínez e Maximino Castiñeiras (o poeta da Maía), ata Maruxa e Coralia Fandiño (As Marías) e Juan Carlos Lema (Zapatones), pasando por Manuel Fraga e Quiroga Palacios, e os seus pais e o seu irmán Diego, a quen lle dedica o libro.

-O humor estivo confinado?

-Co covid, o humor tamén tivo que gardar ausencias. A xente non estaba para chistes. De todos os xeitos, este país non para de funcionar. Nesta situación incluso o humor revive, fortalécese, porque cando a xente está triste tes gañas de ver un sorriso.

-Agudízase o enxeño en situacións extremas coma esta?

-De aí o humor negro. Mais non é doado, todo o día coa fociñeira posta.

-Poucos personaxes quedan como os que retrata no seu libro.

-O último personaxe que pululou por Compostela era Zapatones. Non sei se Compostela se fixo tan cosmopolita e tan universal que devorou a estes personaxes, entrañables, bohemios, disparatados. Santiago converteuse nunha cidade moi formal. Antes era esa aldea na que todos nos coñeciamos.

-Empeza por Modesto o churreiro.

-A primeira voz que escoitaba pola mañá cedo era o seu pregón: «¡Churros calientes para las mujeres que no tienen dientes!». Empecei escribindo destes personaxes, pero a medida que escribía estaba contando a miña vida, eu era outro personaxe máis.

-Claro, o último personaxe non é Zapatones, é Farruco.

-Pois posiblemente son un dos sobreviventes.

-Como lle gustaría ser retratado?

-Coma unha simbiose entre Xosé Luís Bernal e Farruco, o meu fillo artístico.

-Fala do cardeal Quiroga, que o sacou dun apuro serio.

-Tan serio como un pelotón disciplinario durante sete anos no Aaiún, que era o que pedían no consello de disciplina militar.

-Lembra tamén personaxes sinistros.

-Entre eles, Franco. Eu, presentando un festival no Teatro Principal, chameille Cantinflas e leváronme detido ao calabozo de Raxoi. Nese momento estaba Compostela convulsionada porque un taberneiro de Conxo voáralle a cabeza á súa muller cunha escopeta de perdigóns. O asasino, que estaba detido, achegouse a min e preguntoume por que estaba alí. «Chameille Cantinflas a Franco», dixen. El sentenciou: «¡Ti si que estás fodido!». El non.

-Vostede sempre foi rebelde.

-Sempre. Eu nunca collín dentro de min. A miña vida estivo chea de avatares. Este día me preguntaban uns amigos cantas veces estiven a punto de morrer. Pois mira, dende que caín dun segundo piso en Carballo presentando un festival…

-E como puido ser iso?

-Entráronme gañas de mexar e pregunteille ao organizador onde podía facelo. «Vai por aquela porta que está ao fondo». Fun, abrín a porta e caín dun segundo piso a un patio. Retiraran un «balconcillo» por culpa dunhas obras que estaban facendo no teatro e precipiteime. Aínda foi máis charlotesca a caída porque cando eu ía entrar no váter veu o batería dos Players de Ferrol, caeume enriba e partiume as costelas. Outra vez, os Guerrilleros de Cristo Rey pegáranme unha malleira e deixáranme por morto na Quintana.

-Pero iso non aplacou a rebeldía irredutible de Farruco.

-Non, non. Ao contrario. Fíxoa revivir.

-Compostela xa non é a de Otero Pedrayo, a aldea máis grande de Europa?

-Perdeu un pouco o seu encanto. Aquela vila provinciana e entrañable. Os faladoiros das tabernas, os lentos paseos da Rúa do Vilar cando chovía, ou polo Toural ata a entrada da Alameda cando ía bo tempo. Desapareceu. Agora Compostela está devorada.

-Farruco xa non se identifica con ela?

-Si. Eu non podo vivir sen Compostela. Gústame ver e contemplar, para poder anhelar máis a cidade, que ten a gran vantaxe de manter a súa estrutura arquitectónica. Aínda que a devoren as novas linguas, o barullo, e as novas xentes, Compostela sempre manterá ese encanto.

-Xa non temos nin o Derby.

-Dende que apagaron as luces do Derby, Compostela quedou un pouco máis escura. Alí, no Derby, estivemos pendentes de transistores e televisión no 23-F.

-E poucas tabernas quedan.

-Eran as miñas capelas. Eu ía orar de capela en capela, comulgando a hostia cóncava, que lle chamaba eu á cunca. Aí atopaba o maior filón de personaxes.

-Hoxe comezan as Festas do Apóstolo, pero os Fogos non volverán ao Obradoiro.

-Se é polo ben da arquitectura da praza, que se podería sentir danada, non me queda máis remedio que aceptalo. Pero no meu recordo é unha mágoa. É a noite máxica de Compostela.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
4 votos
Comentarios

Xosé Luis Bernal, Farruco: «Co covid, o humor fortalécese»