21 días de orgullo neofalante

Preto de 4.000 estudantes participan este ano no programa de dinamización lingüística


Santiago / La Voz

Cadaquén ten a súa historia. Se cadra a lingua botouse a pacer ao chegar á facultade. Ou cando máis afastada estaba da casa. Poida que se soltase na discoteca ou nalgún festival. A de Víctor F. Freixanes, que hoxe é o presidente da Real Academia Galega, botou a falar aos 16 anos. Anunciou a canda seu irmán que a partir daquel día falaría en galego. A historia contábaa diante de ducias de estudantes do Xelmírez I, un dos dez centros participantes nestes 21 días de orgullo neofalante que acaban de comezar. Unha iniciativa que comezou a bulir no 2013 no maxín de Pilar Ponte, do IES da Pobra, e que este ano chega a douscentos docentes e preto de 4.000 estudantes de entre 12 e 18 anos, que teñen un reto os vindeiros 21 días: vivir as 24 horas en lingua galega.

21 días? Seica ese é o tempo que lle leva a un costume apousentar na cabeza para deixar de ser novidade e converterse en hábito. Para que o galego deixe de ser patrimonio da aula para pasar a ser ferramenta nos patios, nas tardes coas amizades, nos primeiros amores. Na literatura e no cine. «Tedes nas mans un dos patrimonios máis grandes que se pode ter: unha lingua propia». As linguas son propiedade do pobo. E as linguas só existen cando están vivas, cando atopan acubillo nas redes sociais, na televisión, nas noticias.

Que significa ser galego ou ser galega? A pregunta facíaa Noela Rivas, alumna do Xelmírez I, que comparaba a lingua cunha muller co corpo cheo de tatuaxes. A historia dun idioma escrita na pel, dende os anos de prestixio cortesán ata os Séculos Escuros, do Rexurdimento á situación actual. Esa situación, cal é?

-Depende da área xeográfica. O galego ten máis peso específico nas áreas rurais e nos contornos periurbanos; o castelán, nos contornos urbanos e nas áreas metropolitanas.

-Preocúpalle a vostede?

-Evidententemente. Galicia tende cada vez máis á urbanización da sociedade, e as tendencias poboacionais xogan en contra da lingua galega. Hai que dicir que cada vez se reforza máis nestas áreas, e vese con máis normalidade o feito de que sobre todo as xeracións máis novas empreguen o galego e o castelán indistintamente.

O secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García, ía máis alá dos discursos derrotistas. Algo hai que facer. Algo se pode facer: «Queremos demostrar que é posible vivir en galego. Esa é máis a intención,  que vaia máis alá da aula, que se impliquen as familias e o contorno dos alumnos e das alumnas». Contribuír a crear un hábitat normal en galego.

«Hai que crear espazos de relación e de descubrimento da vida, e non limitarse a que o galego sexa unha materia que hai que estudar», aínda que por suposto hai que estudalo -e, de feito, o índice de competencia en lingua galega está en máximos históricos-. «Temos que implicar ás novas xeracións nesta aventura fermosa que é reivindicar, vivir e modernizarse na propia lingua». Falaba así Víctor F. Freixanes antes do inicio do acto central de arranque desta segunda campaña de 21 días co galego e +, que se desenvolvía á vez nos outros nove centros participantes: IES Afonso X O Sabio (Cambre), IES Antón Alonso Ríos (Tomiño), IES Ánxel Fole (Lugo), IES Eduardo Blanco Amor (Ourense), CPR plurilingüe Fogar de Santa Margarida ( A Coruña), IES Illa de Ons (Bueu), IES As Lagoas (Ourense), IES de Poio e IES de Vilalonga (Sanxenxo). Son 504 horas ininterrompidas en galego, cun gran peso do formato dixital. Un blog amosará as creacións dos centros participantes, e os institutos deberan, á súa vez, seguilo e actualizalo cada día. Unha vez á semana aparecerá o reto de grupo, que tamén deberán superar. En tres xornadas o alumnado será convidado a facer as súas reflexións sociolingüísticas sobre a experiencia, e outros días poderán ver presentacións doutros participantes. As fins de semana son as familias as que están chamadas a crear un contorno galegofalante a través de propostas de retos para facer colectivamente coas rapazas e rapaces. E, como desexou Pilar Ponte, «a da idea», que a afouteza do galego vos acompañe.

O galego, nunha encrucillada global

xesús fraga
Camiseta cunha mensaxe a prol do galego
Camiseta cunha mensaxe a prol do galego

As últimas recomendacións do Comité de Ministros do Consello de Europa avivan o debate sobre a situación do idioma, a súa presenza no ensino e o seu papel social

«A lingua é a expresión propia dun pobo, sen intermediarios. Unha lingua propia serve para crear e producir, pero tamén é un activo económico e social. En suma, é estar vivo». O presidente da Real Academia Galega, Víctor F. Freixanes, resume o patrimonio material e inmaterial que supón o idioma, a importancia de contar cunha voz singular nas encrucilladas dun mundo globalizado. No caso do galego, unha lingua na que se escribiron fermosos poemas medievais, que se mantivo viva na cultura campesiña e a emigración espallou polo mundo: unha ponte entre Europa e América, palabras que viaxan no tempo e mais no espazo, en obras literarias de autoras que chegan a dar nome a estrelas, en películas premiadas en Cannes, en etiquetas de viños cos que se brida en cumios internacionais.

Seguir leyendo

Newsletter Educación

Recibe todas las semanas la información más relevante sobre educación

Votación
47 votos
Comentarios

21 días de orgullo neofalante