Pilar García Negro: «Hoxe don Ricardo estaría preocupado pola situación do galego»

FUGAS

Sandra Faginas

Alumna e discípula, a profesora da UDC enxalza a Carvalho Calero como un home moderno, aberto e nada dogmático, ao que non debemos usar para o noso propio reducionismo do século XXI sen coñecelo

31 oct 2020 . Actualizado a las 00:07 h.

A profesora María Pilar García Negro é a autora do libro-homenaxe a Ricardo Carvalho Calero, a quen se dedica este ano o Día das Letras Galegas e que se conmemora esta fin de semana coincidindo coa data do seu nacemento (30 de outubro). Hoxe, os lectores de La Voz de Galicia poderán adquirir esta excelente obra e achegarse a quen foi o primeiro catedrático de Lingua e Literatura Galegas da nosa universidade. En Santiago impartiu clase e alí Pilar, primeiro como alumna e logo como discípula, tivo a fortuna de coñecer persoalmente a don Ricardo. Experta na súa figura, con ela conversamos nas instalacións de La Voz de Galicia, periódico no que Carvalho Calero colaborou con numerosos artigos. Para tal ocasión de festexo, vaia por diante que Pilar e mais eu non nos distanciamos no trato do «vostede» porque naturalmente nos atuamos co máximo respecto, o do aprecio.

-O libro que presentas ten por título «Ricardo Carvalho Calero, escritor e profesor. Galego Cabal». Por que «cabal»?

-Non gosto eu normalmente das grandilocuencias, cando escollo este adxectivo é por respeito non só a unha traxectoria que é rectilínea desde os primeiros anos, senón porque el mesmo se definiu así. El afirmou sobre a súa ideoloxía: 'Eu considérome un galeguista puro'. Entendendo por tal o que desexa e quer que a Galiza elixa o seu destino e a que libremente escolla o seu futuro. Desde a universidade está vinculado ao Seminario de Estudos Galegos, con mestres como Risco, Otero Pedrayo, Castelao e Cuevillas, e de forma asociada a un labor político que vai marcar o nacionalismo galego. Eu con cabal pretendía ponderar o enorme valor de toda unha vida de servizo á literatura galega, á cultura galega e a nós, ao pobo galego.

­-A imaxe que temos hoxe del chega deturpada? Cres que polo debate co portugués, non coñecemos realmente a súa figura?

-É moi preciso prestármonos a coñecelo en toda a súa riqueza e amplitude. E non usalo para o noso propio reducionismo do século XXI. El é un escritor de creación, como poeta, narrador, dramaturgo. Ten unha obra espléndida, moi moderna. É un científico tamén. E eu o que defendo é non sometelo a ningunha ortopedia que nos poida interesar. El no seu día publica unha gramática, usadísima, que cumpriu unha función fundamental: foi un alimento grande para moitas xeracións que queriamos que se nos desen instrumentos para escribir e falar ben en galego, porque non había. Xa non digamos a súa monumental Historia da Literatura Galega. El, no fin da vida, ao non haber a lousa da censura, o que fai é expresarse con máis liberdade e recorda a pertenza do galego ao común sistema galego-portugués e a conveniencia de non distanciarnos da nosa historia.

­-Fíxoo dunha maneira científica.

-Claro. Non se trata de que substituamos unha ditadura por outra. Estaba moi atento á receptividade social, era moi moderno nese sentido.

­-Respecto ás normas, contas que sae da reunión con profesores como Antón Santamarina e narras a decepción que sente porque non hai entendemento nesa convivencia que propoñía.

-Exactamente. El era unha persoa moi elegante, nada aceda na crítica. Era irónico, iso si, e permitíase humoradas. Mais se hai algo que o a tristuraba e o indignaba particularmente era a refracción editorial de clásicos, que el coñeceu e amou, como Otero, Castelao e Risco. El iso si o denunciaba como unha operación macabra, porque atinxía a persoas finadas da cultura galega que, obviamente, non podían ter coñecido ese molde ortográfico e normativo.

-El non era dogmático.

-Non, en absoluto. El dicía de si mesmo que era unha persoa reflexiva, dada á especulación, moi ponderada. El di que non se ve con vocación política, pero vaia se houbo intervención política na súa mocidade.